فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

653

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

الفاكُورَة - ج فَوَاكِير : گيره ى درب يا پنجره كه از باز شدن درب جلوگيرى كند ( سريانى است ) . فالَ - - فَيْلَةً و فُيُولَةً و فَيْلُولَةً الرجُلُ : اندامِ آن مرد مانند فيل درشت شد ، - رأيُه : اشتباه كرد . الفال - [ فول ] : مُخفف ( الْفَأل ) است ؛ « فالُ الرأي » : سُست رأى . فالَتَ - فِلَاتاً و مُفَالَتَةً [ قلت ] ه : آن مرد ناگهان بر او وارد شد ، او را غافلگير كرد . الفالِت - فا ، ستوران بىبند و افسار ، جوانى كه در هوا و هوس گام بردارد . اين تعبير در زبان متداول رايج است . الفَالِتَة - مؤنث ( الفالِت ) است و در زبان متداول به معناى زن بىبند و بار است ، ( النَّغْمَةُ الفالِتَةُ ) ترانه‌هاى محلى ( غير سنّتى ) اين تعبير در زبان متداول رايج است . الفالَج - ج فَوَالِج : كيل و پيمانه . الفالِج - ( طب ) : بيمارى فلج كه نيمى از بدن را بىحس و حركت كند . الفالِق - فا ، شِكاف در كوه . الفالِقَة - مؤنّث ( الفَالِق ) است ، زمين هموار كه ميان دو زمين مرتفع باشد . الفالُوذ - ج فَوَالِيذ ( ط ) : پالوده كه از آرد و آب و عسل سازند اين واژه فارسى است . الفالُوذَج - ج فَواليذ ( ط ) : مترادف ( الفَالُوذ ) است - اين واژه فارسى است . الفالُوذَق - ج فَوَالِيذ ( ط ) : مترادف ( الفَالُوذ ) است - اين واژه فارسى است . الفالِيَة - [ فلي ] ( ح ) : سوسك دو رنگ كه معمولا در سوراخ مار زندگى مىكند و بدين جهت آن را ( فَالِيَةُ الأَفَاعِى ) نيز گويند . الفانُوس - ج فَوَانِيس : فانوس ، چراغ دستى . الفانِي - [ فني ] : فا ، پير فرتوت و سالمند ؛ « صَار شيخاً فانياً » : پير فرتوت و ناتوان شد . فاه - - فَوْهاً [ فوه ] بكذا : دربارهء چيزى سخن گفت . الفاه - ج أَفْواه [ فوه ] : دهان . فاهَى - مُفَاهَاةً [ فوه ] فلاناً : با او سخن گفت ، بر او فخر فروخت . الفاوَانِيَا - أو عُودُ الصليب ( ن ) : نام درخت گلى است كه معمولًا در باغچه‌ها كِشت مىشود و داراى گل سرخ يا ارغوانى است . فاوَضَ - مُفَاوَضَةً [ فوض ] ه في الأمر : در آن امر بر او برابر شد ، در آن كار با او مشاركت نمود ، با او مُدارا و گفتگو كرد . فاوَه - مُفَاوَهَةً [ فوه ] فلاناً : با او گفتگو كرد ، بر او فخر و مُباهات كرد . الفُؤَاد - ج أَفْئِدَة [ فأد ] : دل ، و گاهى بر خِرَد نيز اطلاق مىشود . الفُؤاق - [ فأق ] : نفس كشيدن بلند ، بادى كه از معده خارج شود . الفِئَال - [ فأل ] : گونه اى بازى كودكان كه چيزى را در زمين پنهان كنند و سپس به دو دسته مىشوند و از آن چيز پنهان شده جستجو مىكنند . الفِئَة - ج فِئَات و فِئُون [ فأو ] : دسته و گروه . فَأَدَ - - فَأَداً [ فأد ] ه : دل او را چركين كرد ، بر دل او زد . فَئِدَ - - فَأَداً [ فأد ] : از درد دل ناليد . فُئِدَ - فَأْداً [ فأد ] : مُرادف ( فَئِدَ ) است . فَئرَ - - فَأَراً [ فأر ] المكانُ : در آن مكان موش بود يا پر از موش شد . الفَأْر - ج فِئْرَان و فِئَرَة [ فأر ] ، للمذكَّر و المؤنّث ( ح ) : موش ، اين كلمه در مذكر و مؤنث كاربُرد يكسان دارد . الفَئِر - [ فأر ] : « مكانٌ فَئرٌ » : جائى كه در آن موشهاى بسيار باشد . الفَأْرَة - [ فأر ] ( ح ) : واحد ( الفَأْر ) است ، از ابزار نجّارى ، ظرف مِشك ( مشك دان ) . الفَئِرَة - [ فأر ] من الأَراضي : سرزمينى كه در آن موش بسيار باشد . فَأَسَ - - فَأْساً [ فأس ] الخشبةَ : چوب را با تبر دو نيم كرد ، الرَّجُلَ : با تبر او را زد ، بر استخوان پُشت سر او زد . الفَأْس - [ فأس ] : مص ، - ج أَفْؤُس و فُؤُوس : تيشه ، تبر و گاهى بدون همزه ( فاس ) تلفظ مىشود . اين كلمه مؤنث است ؛ « فَأسُ الرأْس » : استخوان پس سر ، « فَأْسُ الفَمْ » : آن قسمت از دهان كه در آن دندانها قرار دارند ؛ « فَأْسُ اللَّجامِ » : آهنى كه زير چانهء ستور بندند . الفَأْفَاء - [ فأفأ ] : كسى كه در سخن خود پى در پى ( ف ) گويد . فَأَفَأَ - فَأْفَأَةً [ فأفأ ] الرجُلُ : در گفتار خود پى در پى حرف ( فَ ) را تلفظ كرد . الفَأْفَأ - [ فأفأ ] : مترادف ( الفَأفَاء ) است . فَأَقَ - - فُؤَاقاً [ فأق ] : سكسكه زد . فَألَ - تَفْئِيلًا [ فأل ] ه بالشيء : او را بر فالِ نيك نويد داد . الفَأْل - ج فُؤُول و أَفْؤُل [ فأل ] : فالِ نيك و خوب . فَتَّ - - فَتّاً [ فتّ ] الشيءَ : چيزى را با انگشتان ريز ريز كرد ؛ « فَتَّ الْخُبْزَ فِى المرَقِ وَنحوِه » : نان را ريزريز كرد و در غذا و مانند آن ريخت . الفَتّ - [ فتّ ] : مص ، شكاف در سنگ و صخره . فَتَا - - فَتْواً [ فتو ] الرجُلَ : در جوانمردى و كرم بر او چيره شد و برترى يافت . الفَتَى - مُثنَّاه فَتَوانِ و فَتَيانِ ، ج فِتْيَان و فِتْيَة و فِتْوَة و فُتُوّ و فُتِيّ و فِتيّ [ فتو ] : جوانمرد ، بخشنده ، نوجوان ، خدمتكار . الفَتَاء - [ فتو ] : دورهء جوانى . الفُتَات - [ فتّ ] : ريزه‌ها و خرده‌هاى چيزى . الفَتَاة - ج فَتَيات و فَتَوات [ فتو ] : مؤنّث ( الْفَتى ) است ، كنيزك . الفَتَّاح - صيغهء مبالغه است ، از صفات بارى تعالى است كه درهاى روزى و رحمت را بر بندگان خود باز مىكند ، قاضى و داور كه مواضع حق را آشكار كرده و قضاوت كند ، حاكم . الفِتَاق - چشمهء آفتاب كه در آغاز بامداد ظاهر شود ، مخلوطى است از گياه و دارو ، مايهء تُرش خمير كه با آن خمير بدست آيد ، ريشهء ليف سفيد رنگ درخت خُرما . الفَتَّال - ريسمان تاب ، بسيار تابنده . الفَتَّان - بسيار فتنه انگيز . الفَتَّانَة - مؤنّث ( الفَتَّان ) است ، سنگ محك كه با آن سيم و زر را مىآزمايند .