فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

627

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

سختى كشيد و هلاك شد ، گناه كرد ، ، - الشَّيءُ : آن چيز گنديد ، - العَظْمُ : استخوان پس از جوش خوردن و جاى افتادن سُست و شكسته شد . عَنَّتَ - تَعْنِيتاً [ عنت ] ه : بر او سخت گرفت و او را مُلزم به انجام كارهاى توانفَرسا نمود . العَنِت - من العَظْم : استخوانى كه پس از جوش خوردن و جاى انداختن شكسته شود . العُنَّة - ج عُنَن [ عنّ ] : طناب يا ريسمان ، آغل چوبى براى شتران و يا اسبان ، ديگ پايه كه بر روى آن ديگ قرار دهند . عَنْتَرَ - عَنْتَرَةً [ عنتر ] : در جنگ قهرمان و دلاور شد ، - ه بالرُّمح : او را با نيزه زد ، - ه : او را به عنتره عبسى شاعر تشبيه نمود اين تعبير در زبان متداول رايج است . العُنْتُر - مرادف ( الْعَنْتَر ) است . العُنْتَر - مرادف ( الْعَنْتَر ) است . العَنْتَر - ( ح ) : مگس درشت يا مگس آبى رنگ . العَنْتَرَة - ( ح ) : يك دانه مگس . عَنَدَ - - عُنُوداً الرجُلُ : با اينكه عارف به حق بود با حق مخالفت كرد ، - عنِ الطَّرِيق اوِ القَصْدِ : از راه يا قصدى كه داشت روى گردان شد ، - العرْقُ : از رگ خون جارى شد و بَند نيامد . عَنِدَ - - عُنُوداً : مرادف ( عَنَدَ ) است . عَنُدَ - - عُنُوداً : به معناى ( عَنَدَ ) است . عِنْد - اسم است براى مكان حضور مانند « وَقَفْتُ عِنْدَ الْبَابِ » : نزديك درب ايستادم ؛ و نيز اسم است براى زمان حضور مانند : « سَافَرْتُ عِنْدَ مَغِيب الشَّمس » : هنگام غروب مسافرت كردم ، اين كلمه علاوه بر معناى ظرفيت گاهى با ( مِن ) مجرور مىشود مانند : « اتَيْتُ مِنْ عِنْدِه » : از پيش او آمدم ؛ « كانَ عِنْدَ حُسْنِ ظَنِّهِمْ » : از حُسنِ نيّت كه به او داشتند نااميد نشدند ؛ « عِنْدِي » : به عقيدهء من ، به نظر من . العَنْدَلِيب - ج عَنَادِل ( ح ) : مرغ هزار دستان . العَنْدَم - چوب درختى است كه با آن رنگ آميزى كنند و آن را « دَمُ الأَخَوَيْن » : يا ( البَقَّم ) گويند . العَنْز - ج عِنَاز و أَعْنُز و عُنُوز ( ح ) : بز ماده . العَنْزَة - ( ح ) : مرادف ( الْعَنْز ) است . العَنَزَة - ج عَنَز و عَنَزَات : عصا يا چوبدستى كه در انتهاى آن آهن باشد ؛ « عَنَزَةُ الفَأْس » : لبهء تيز تبر . عَنْزَقَ - عَنْزَقَةً ه : او را در تاب نشانيد و حركت داد . اين كلمه در زبان متداول رايج است . العَنْزُوقَة - تاب ، اين كلمه در زبان متداول رايج است . عَنَسَ - - عُنُوساً و عِنَاساً تِ الجاريةُ : آن دختر پس از بلوغ در خانهء پدر مدت درازى ماند و ازدواج نكرد ، - الرَّجُلُ : آن مرد سالمند شد و ازدواج نكرد . عَنِسَ - عُنُوساً و عِنَاساً تِ الجارِيةُ : مرادف ( عَنَسَتْ ) است . عَنَّسَ - تَعْنِيساً [ عنس ] تِ الجاريةُ : مرادف ( عَنِسَتْ ) است ، - الْجَارِيَةَ اهْلُهَا : خانوادهء دختر از ازدواج او جلوگيرى كردند . عُنِّسَ - [ عنس ] تِ الجاريةُ : مرادف ( عَنِسَتْ ) است . العُنْصُر - ج عَنَاصِر [ عنصر ] : اصل و نسب ؛ ( انَّه لَكَريمُ الْعُنْصُر ) : او بزرگزاده است ، حسب ، همّت ، نياز ، هيولى ، ماده ، جسم ساده ، - الكهربائيّ ( ف ) : دينام برقى ، باطرى ؛ « العَنَاصِر » : نزد پيشينيان عبارت از آتش و هوا و آب و خاك است كه آن را اسْطَقِسَّات و مواد و اركان نيز نامند . العُنْصَر - ج عَناصِر : عُنصر . العَنْصَرَة - « عِيدُ العَنْصَرَة » : عيد يادبود حلول روح القدس است كه پنجاه روز پس از عيد فصح نزد مسيحيان بر پا مىشود و همچنين نزد يهوديان يادبود نزول شريعت است بر آنها در طور سينا و به معناى گرد آمدن و يا محفل است ( اين كلمه عبرى است ) . العُنْصرِيّ - منسوب به ( العُنْصُر ) است ؛ « جسمٌ عُنْصِريٌّ » : جسمى ساده از يك عنصر . العُنْصُرِيَّة - نژاد پرستى ، روش كسانى كه تعصّب قومي و نژاد پرستى دارند ( راسيسم ) . العُنْصُل - ( ن ) : نوعى گُل زنبق كه داراى شكوفه‌هاى سپيد رنگ و خواص پزشكى است ، پياز دَشتى . عَنْعَنَ - عَنْعَنَةً [ عنعن ] : در گفتار خود همزه را مانند ( عين ) تلفظ نمود ، اين روش در قبيلهء عربى بنى تميم متداول بود و مثلًا به جاى ( يعْجِبُنِي انْ تَفْعَلَ ) مىگفتند ( يَعْجِبُنِى عَنْ تَفْعَلَ ) : دوست دارم كه انجام دهى . اين لغزشها در زبان متداول بسيار است مثلا مىگويند : ( عَنَّ المَريضُ ) به جاى ( أَنَّ ) يعنى بيمار ناله كرد و همچنين ( العَنِين ) را به جاى ( الأَنِين ) يعنى ناله تلفّظ مىنمايند ، - الرَّاوِي : راوى از منابع مختلف حديث روايت كرد مثلًا در روايت خود گفت : « رَوَى فُلانٌ عَنْ فُلانٍ عَنْ فُلانٍ . . . » : فُلانى از فُلانى و او از فُلانى روايت كرد . عَنُفَ - - عَنْفاً و عَنَافَةً بالرجُلِ و عليه : به او رحم نكرد و با او رفتار سخت كرد . عَنَّفَ - تَعْنِيفاً [ عنف ] ه : با او به سختى رفتار كرد ، او را به سختى ملامت كرد ، با او عِتاب نمود . العُنْف - ستمكارى ، سختى و بىرحمى . العَنْف - مرادف ( العُنْف ) است . العِنْف - مرادف ( العُنْف ) است . العَنْفَقَة - ج عَنَافِق [ عنفق ] : تارهاى موى كه ميان لب پايين و چانه است . العُنْفُوّ - [ عنف ] : « عُنْفُوُّ الشبابِ » : عُنْفُوان جوانى ( آغاز دورهء جوانى ) . العُنْفُوَان - « عُنْفُوانُ الشبابِ » : آغاز جوانى ؛ « عُنْفُوانُ الخَمْرِ ) : تندى و تلخى مي . عَنِقَ - - عَنَقاً : گردن او دراز شد . عَنَّقَ - تَعْنِيقاً [ عنق ] ه : گردن او را گرفت ، - عليه : بر بالاى آن برآمد ، - طَلْعُ النَّخْلِ : شكوفهء درخت خُرما دراز شد . العُنْق - ج أَعْناق ( ع ا ) : گردن . اين كلمه