فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
604
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
ميهمانى دادن بافتخار چيزى يا مناسبتى . عَرَّ - - عَرّاً [ عرّ ] الجملُ : شتر به بيمارى گرى دچار شد ، - عِرَاراً الظَّلِيم : شتر مرغ بانگ زد . عُرَّ - [ عرّ ] الجَمَلُ : به معناى ( عَرَّ ) است . العُرّ - [ عرّ ] : جوان ، گرى ، فضلهء پرنده . العَرّ - [ عرّ ] : گرى ، گر « جَمَلُ عَرُّ » : شتر گر ، عيب ، بدى ، كودك كه زودتر از معمول از شير گرفته شده باشد . عَرَا - - عَرْواً [ عرو ] فلاناً أَمرٌ : پيشامدى براى فلانى اتفاق افتاد ، - القميصَ : براى جامه دگمه دوخت . عَرَى - - عَرْياً [ عري ] ه الأَمرُ : آن امر او را فرا گرفت . عَرَّى - تَعْرِيَةً [ عرو و عري ] الشيءَ كالقميص و نحوه : براى جامه دگمه دوخت . عَرَّى - تَعْرِيةً [ عري ] الرجُلَ : او را ناديده گرفت و رها كرد ، - الرَّجُلَ الثَّوبَ و مِنَ الثَّوب : لباس آن مرد را درآورد ، - ه مِنَ الأَمر : او را از آن كار رهائى بخشيد . العُرَى - [ عرو ] : جمع ( العُروة ) است ؛ « عُرَى الصّداقَةِ » : روابط دوستى ؛ « الْقَى اليه العُرى » : كارها را بدست او سپرد ، اختيارات به او داد . العَرَى - [ عري ] : ناحيه ، ميدان ، سرما . العَرَاء - ج أَعْرَاء [ عري ] : فضاى باز و بدون پوشش . العَرَّاء - [ عرّ ] : مؤنث ( الأَعَرّ ) است ، كنيز . العَرَّاب - عند النصارى : از گردانندگان كليسا و كفيل معتمد ( اين كلمه سريانى است ) . العَرَّابَة - مؤنّث ( العَرَّاب ) است . العَرَّادَة - ج عَرَّادَات : از وسايل جنگى كه با آن سنگ پرتاب مىكردند ، - عِنْدَ العامّة : پاره اى ذغال كه از آن دود خارج شود و نيمسوخته باشد . العَرَار - [ عرّ ] : گياهى است نرم و داراى گلهاى ريز و زرد رنگ و خوشبو ، بهار دشتى زرد رنگ . العَرَارَة - [ عرّ ] : واحد ( العَرَار ) است . العُرَاض - مترادف ( العَرِيض ) است . العِرَاضِ - ج عُرْض : ناحيه و جاى . العُرَاضَة - آتش بازى در مناسبات و اعياد ، سوغاتى سفر كه مسافر با خود آورد . العَرَّاف - ستاره شناسى و فالگير ، پزشك . العِرَافَة - ستاره شناسى و فالگيرى . العُرَاق - استخوانى كه گوشت آن خورده شده باشد ، باران بسيار . العِرَاق - ج أَعْرِقَة و عُرْق و عُرُق : درون و لاىِ پر ، ساحل دريا ، - مِنَ النَّهر - كنار رودخانه ، مِنَ الدَّار : حياط خانه ، - مِنَ الظِّفْر : اطراف ناخن ، - مِنَ الأُذُن : اطراف گوش . العِرَاقَان - دو شهر كوفه و بصرة . العُرَاقَة - باران بسيار . العَرَاقَة - رسوخ و نفوذ سخت ، خانوادهء اصيل و قديمى ، ( عَرَاقَةٌ فى النَّسَبِ ) : بزرگى و شرافت خانوادگى . العَرَاقِيل - [ عرقل ] : مشكلات و سختيها ، ( عَرَاقِيلُ الأُمورِ ) : كارهاى سخت . عَرِبَ - - عَرَباً الرجُلُ : پس از آنكه لكنتى در زبان داشت فصيح شد ، معدهء او فاسد شد ، - تِ المعدةُ : معده دردناك شد ، - الجرحُ : زخم وَرَم و چرك كرد ، - تِ البِئْر : آب چاه زياد شد . عَرُبَ - - عُرُوبَةً و عُرُوبِيَّةً و عَرَابَةً و عَرَباً و عُرُوباً : به زبان عربى بدون اينكه نارسائى داشته باشد سخن گفت ، او يك عرب فصيح بود . عَرَّبَ - تَعْرِيباً [ عرب ] المنطقَ : سخن را از نارسائى زدود ، - بِحجّتِه : گفتار او فصيح بود ، - عَنْه لسانُه : با فصاحت بيان نمود ، - الاسمَ الأعجمى : اسم غير عربى را به عربى برگردانيد ، - الكِتابَ : كتاب را به عربى ترجمه نمود ، - الرجُلُ : آن مرد اسب عربى گرفت ، - قولَه : سخن او را تقبيح نمود ، - عَلَيه فِعْلَه : عمل او را تقبيح كرد ، - المُشترى : خريدار بيعانه داد . العُرْب - ج أَعْرُب و عُرُوب : مردم عرب كه در شبه جزيرهء شرقى درياى سرخ سكونت دارند ، خلاف ( العجم ) است به معناى هر كس كه عرب نباشد . العَرَب - العُرْب ، « العَرَبُ العَرْباء و العَارِبَة و العَرِبَة و العَرَبِيَّة » : مرادف ( العُرْب ) است ؛ « العَرَبُ العَرْبَاء و الْعَارِبَة و العَرِبَة و الْعَرَبِيّة » : اعراب خالص ؛ لفظ عرب در اينجا مؤنث به كار مىرود بنا به تأويل بر طايفهء عرب ؛ « العَرَبُ المُتَعرِّبَة و المُسْتَعْربة ) : افراد عرب زبان و عربنما كه از نژاد عرب نيستند ؛ » العَرَبُ مِنَ الْمَاء « : آب بسيار صاف . العَرِب - من الماء : آب بسيار صاف ؛ ( رَجُلٌ عَرِبٌ ) : مردى با فصاحت زبان . العَرَبَات - كشتيهاى راكدى در بغداد بوده و امروزه بر كالسكه و درشكه اطلاق مىشود . اين كلمه يونانى است . العُرْبَان - مرادف ( العَرَب ) است . العُرْبَان - ج عَرَابِين [ عربن ] : بيعانه . مرادف ( العُرْبون ) است . العَرْبَان - من الرجال : آنكه داراى فصاحت زبان است . العَرْبانيّ - « عَرْبانِيُّ اللسانِ » : مرد فصيح و بليغ . العَرَبَة - ج عَرَب و عَرَبَات : درشكه ، كالسكه . العَرِبَة - « معدةٌ عَرِبَةٌ » : معدهء فاسد ؛ « بِئْرٌ عَرِبَةُ » : چاه پُر آب . عَرْبَدَ - عَرْبَدَةً [ عربد ] : بد اخلاق شد . عَرْبَنَ - عَرْبَنَةً [ عربن ] ه : به او بيعانه داد . العُرْبُون - ج عَرَابين [ عربن ] : پيش پرداخت ، بيعانه . اين كلمه را در زبان متداول ( رَعْبُون ) گويند . العَرَبُون - ج عَرَابِين [ عربن ] : مُرادف ( العُرْبُون ) است . العَرَبِيّ - آنكه منسوب به عرب باشد ، - ج عَرَب : كسى كه داراى اصل و نسب و نژاد عربى است . العَرَبِيَّة - مؤنث ( العَربيّ ) است ، زبان عربى ؛ « اللغةُ الْعَرَبِيّة » : زبانيكه عرب با آن گفتگو مىكنند .