العاتِي - ج عُتَاة و عُتِيّ [ عتو ] : فا ، متكبّر ؛ « لَيْلُ عاتٍ » : شبى تاريك . عاثَ - عَيْثاً و عُيُوثاً و عَيَثَاناً [ عيث ] الشيءَ : آن چيز را تباه كرد ؛ « عَاثَ الذِّئبُ فِى الْغَنَم » : گرگ به گلهء گوسفند زد ؛ « عاثَ فِى الأَرضِ فَسَاداً » : هر جا كه رفت زيان وارد كرد ، - فى مالِه : درمان خود اسراف و آن را تباه كرد . عاجَ - - عَوْجاً و مَعَاجاً [ عوج ] بالمكان : در آن مكان اقامت نمود ، - فُلاناً بِالْمَكان : در آن مكان او را اقامت داد ، - السَّائِر : رَونده از رفتن باز ماند ، - الى او عَلَى الْمَكان : بدانجا اظهار تمايل و توجه نمود ، - الَيْه : به او ميل نمود ، - الْبَعيرَ : بر سر شتر مهار افكند ، - فُلانٌ عَمَّا عَزم عليه : فلانى از آنچه كه تصميم گرفته بود منصرف شد . عاجَ - - عَيْجاً [ عيج ] بالشيءِ : آن چيز را آماده و مجهز كرد . العاج - [ عوج ] : عاج ( دندان فيل ) . العاجَة - [ عوج ] : يك قطعه عاج . العاجِز - ج عَوَاجِز : فا ، ناتوان ؛ « امْرَأَةٌ عَاجِزٌ » : زن ناتوان ، - ج عَجَزَة : كسى كه نيروى بدنى او تحليل رفته و قادر به كار نباشد ؛ « مَأْوىَ العَجَزَة » : خانهء سالمندان و ناتوانان ؛ « إِسْعَافُ العَجَزَة » : يارى به سالمندان و ناتوانان . عاجَلَ - مُعَاجَلَةً [ عجل ] ه بضربة : در زدن ضربه بر او پيشدستى كرد ، - ه بِذَنْبِه : او را به گناهى كه مرتكب شده بود مجازات نمود و به او امان نداد . العاجِل - شتابگر ، شتاب كننده بر ضد ( آجل ) است « عَاجِلًا اوْ آجِلًا » : زود يا دير ؛ « فِى الْقَرِيبِ العَاجل » : در آيندهء نزديك . العاجِلة - مؤنث ( العَاجل ) است ، دنيا . العاجِم - ج عُجَّم : آنكه چيزى را آزمايش و يا امتحان كند . العاجِمَة - مؤنث ( الْعَاجِم ) است ، - ج العَوَاجِم : دندان . العاجِن - ج عُجُن من الرجال : آنكه هنگام برخاستن از زمين به علت ضعف يا كبر سن از دو دست خود كمك گيرد . عادَ - - عَوداً [ عود ] ه : او را باز گردانيد ، - الشَّيْءَ : آن چيز را از گونه اى به گونه اى ديگر درآورد ، - فلاناً بالمَعْروف : با او كارى خوب انجام داد ، - عَوْداً و عِيَاداً الشَّيْءَ : مجدداً مورد رسيدگى قرار داد ، - الأَمرُ كَذَا : وضع به همان صورت اوّلى درآمد ؛ « عَادَ فُلان شيخاً » : فُلانى پير شد . ، - عَوْداً و عَوْدةً و مَعَاداً لِكذا أَوالى كذا : به سوى آن رفت و يا از آن برگشت ، - أَدْراجَه : از جائى كه آمده بود برگشت ، - تِ المِيَاه الَى مَجَارِيها : وضع به حال طبيعى برگشت ؛ « لَم يَعُدْ . . . » : باقى نماند ؛ « لَمْ يَعُدْ يَسْتَطيعُ صَبْراً » : صبر و شكيبايى او تمام شد ؛ « لَمْ يعُد له طَاقَةٌ به » : ديگر طاقت در او نماند ، - عَوْداً و عِيَاداً و عِيادَةً و عُوَادَةً الْمَريضَ : از بيمار ديدن و عيادت كرد . عاد - نام مردى از عرب قديم ، يك قبيلهء عربى قديمى . عادَّ - عِدَاداً و مَعَادَّةً [ عدّ ] الشيءُ القومَ : با هم بطور مساوى مشاركت كردند ، - ه : او را به جنگ خواند . عادَى - عِدَاءً و مُعَادَاةً [ عدو ] فلاناً : با او دشمنى كرد ، - الشَّيْءَ : آن را دور كرد ، - بين الصَّيْدَين : با يك تير دو نشان زد . العادَة - ج عادَات و عَاد و عِيد و عَوَائِد [ عود ] : عادت ، اخلاق هميشگى شخص ؛ « على عادَتِه » : به عادت هميشگى ؛ « حَسبُ الْعَادَة » : طبق معمول ؛ « جَرَتِ الْعَادَةُ بِان » : عادت بر اين بود كه . . . عادَلَ - عِدَالًا و مُعَادَلَةً [ عدل ] ه : با آن برابر شد ، - ه فِى المَحْمِل : با او سوار هودج شد ، - بين الشَّيئَيْن : آن دو چيز را با هم برابر نمود ، - فِى الأَمْرِ : آن كار را انجام نداد ، - بَيْنَ الأَمْرَيْن : دو امر برايش پديد آمد و ندانست بر كداميك شكيبائى كند . العادِل - ج عُدُول : مُنصف ، دادگر ، مشرك . العادِي - ج عُدَاة [ عدو ] : فا ، تجاوزگر ، دشمن ، ستمكار ، دزد ، شير كه انسان را شكار مىكند ؛ « عَادِي العَوادِي » : سختترين كارها كه انسان را از امور خود باز دارد . العادِيّ - ج عادِيَّات [ عود ] : امر طبيعى و معمول ، چيزى قديمى . العادِيَة - ج عَوَادٍ [ عدو ] : مؤنث ( العَادِي ) است ، گروهى كه آماده براى جنگ مىباشند ، اسبهاى غارت كننده ، دورى ، كارى كه تو را از كار ديگر باز مىدارد ، تندى و خشم ؛ « عَادِيَةُ السمِّ » : زيان زهر . عاذَ - - عَوْذاً و عِيَاذاً و مَعَاذاً و مَعَاذَةً [ عوذ ] بفلانٍ من كذا : به او پناهنده شد ؛ « اعُوذُ باللَّه مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجيم » : پناه به خدا مىبرم از شيطان رجيم ، - بالشيءِ : ملازم آن چيز شد . العاذِر - فا ، عذر خواه ، اثر زخم . العاذِق - ج عاذِقون و عُذَّاق : فا ، كشاورز كه به امور نخل خرما رسيدگى كند . العاذِل - ج عُذَّل و عُذَّال و عَذَلَة و عَاذِلُون : سرزنش كننده ، ملامت كننده . العاذِلَة - ج عَوَاذِل و عَاذِلَات : مؤنث ( الْعَاذِل ) است . العَاذِيَة - [ عذو ] من الأَراضي : زمينهاى خوب و پر بركت . عارَ - - عَوْراً [ عور ] ه : او را كور كرد ، - الشَّيءَ : آن چيز را از بين بُرد و ضايع كرد . عارَ - عَيْراً [ عير ] : آن مرد آمد و شد كرد ، - الْفَرَسُ : اسب راه خود را گرفت و رفت و چيزى جلوى آن را نگرفت ، - تِ القَصِيدةُ : آن شعر ميان مردم متداول شد ، - فُلَاناً : از او عيبجويى كرد . عارَّ - مُعَارَّةً و عِرَاراً [ عرّ ] الظليمُ : شتر مرغ بانك زد . العار - ج أَعْيَار [ عير ] : عيب ، هر چه كه انسان را از قول و فعل مورد عيبجويى قرار دهد . العارّ - [ عرّ ] من الجمال : شتر پيس . العارَة - ج عَوَار [ عور ] : امانت ، آنچه به