فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

504

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

هموار و جامه اى كه طول و عرض آن يكسان باشد ؛ « درهمٌ سَوَاءٌ » : درهمى تمام و كمال ؛ « سَوَاءُ السَّبِيل » : راه راست و استوار ؛ « سَوَاءُ الجَبَلِ » : قمه يا قله ى كوه ؛ « لَيْلَةُ السَّوَاءِ » : شب چهاردهم يا سيزدهم از ماه قمرى . السَّوَائِل - [ سيل ] من المعادن و غيرِها : مواد مايع يا سايل از كانها و جز آنها . اين واژه ضد ( الجَوَامِد ) است . السَّوَابِح - اسبان تندرو . السَّوَابِع - شتران وارد به آب در نوبت روز هفتم . السَّوَابِق - اسبان . السُّوَاخ - [ سوخ ] : گِل فراوان . السُّوَاخِ - [ سوخ ] : مترادف ( السوَاخ ) است . السَّوَّاخى - [ سوخ ] : مترادف ( السوَاخ ) است . السُّوَاخِيَة - [ سوخ ] : مترادف ( السوَاخ ) است . السُّوَاد - [ سود ] ( طب ) : گونه اى بيمارى است كه در دندانها پديد مىآيد ، - ( طب ) : زردى چهره . السَّوَاد - ج أَسْوِدَة و جج أَسَاوِد [ سود ] : سياهى . اين واژه ضد ( البَيَاض ) است ، شَبَح ، شخص ، دارائى بسيار ، عدد بسيار ، - عند الكُتّاب و الطبَّاعين : و در اصطلاح نويسندگان و چاپ كنندگان به معناى چركنويس يا پيشنويس است ؛ « سَوَادُ اللَّيل » : تاريكى شب ؛ « سَوَادُ البَلْدَة » : روستاى اطراف شهر ؛ « سَوَادُ العِرَاق » : جلگه و روستاهاى ميان بصره و كوفه در كشور عراق ؛ « سَوَادُ الْعَسْكَر » : بار و بنه و چادرها و ابزار جنگى لشكر ؛ « سَوَادُ الناسِ » : عامّه ى مردم ؛ « سَوَادُ العَيْنِ » : سياهى چشم و حدقه ى آن ؛ « سَوَادُ القَلْبِ » : صميم دل ، ته دل . السَّوَادِيَّة - [ سود ] ( ح ) : نام گنجشكى است كه ميوه و انگور مىخورد . السَّوَار - ج سُور و أَسْوِرَة و أَسَاوِر و أَسَاوِرَة و سُؤُور [ سور ] : به معناى ( السوَار ) است . السِّوَار - ج سُور و أَسْوِرَة و أَسَاوِر و أَسَاوِرَة و سُؤُور [ سور ] : دستبند يا النگو كه معمولًا زنان بر مچ دست كنند . السَّوَّار - [ سور ] : آنكه مي زود در مغز و سر او اثر كند ؛ « كَلْبٌ سَوَّارٌ » : سگ جسور و پرخاشگر نسبت به مردم . السُّوَّارَى - [ سور ] : ارتفاع ، بلندى . السَّوَّاط - [ سوط ] : پاسبانى كه تازيانه بدست دارد . السُّوَاع - [ سوع ] : پاسي از شب . السَّوَاعِد - [ سعد ] : جويهاى آب روان كه به سوى رودخانه يا دريا جريان داشته باشد و نيز بر مجراى مغز استخوان و شير در پستان اطلاق مىشود . السِّوَاغ - [ سوغ ] : آنچه كه غصه را از گلو فرو برد . السُّوَاف - [ سوف ] : مترادف ( السَّواف ) است . السَّوَاف - [ سوف ] : بيمارى دام و چارپايان كه باعث هلاك آنها مىشود . السَّوَافِع - [ سفع ] : بادهاى گرم و سام و سوزان . السُّوَّاق - [ سوق ] : آنكه داراى ساق پاى بلند باشد ، گياهى كه مستند به ساقه باشد . السَّوَّاق - [ سوق ] : راننده ، آرد فروش ، سازنده ى آرد ، و در زبان متداول بر كرايه دهنده ى ستوران اطلاق مىشود . السِّوَاك - ج سُوُك [ سوك ] : مسواك دندان . السُّوَام - [ سوم ] ( ح ) : نام پرنده ايست . السَّوَام - ج سَوَائِم [ سوم ] : دام و ستوران و شتران در حال چريدن . السَّوَّامَة - [ سوم ] : زمينى كه در آن گندم و مانند آن كِشت شود . سَوَّأَ - تَسْوِئَةً و تَسْوِيئاً [ سوأ ] ه : آن را تباه و فاسد كرد ، - عَليه عملَه : بر كار او عيبجوئى كرد و در آن كار ويرا توبيخ كرد . السُّوء - ج أَسْوَاء [ سوأ ] : اسم است از ( سَاءَه ) به معناى بد ، هر آفتى ، شرّ و فساد و تباهى ؛ « سُوءُ الحَظَّ ، سُوءُ البخت » : بد شانسى ، بدبختى ؛ « لِسُوءِ الحَظَّ » : از بدشانسى ، با كمال تأسف ؛ « سُوءُ الفَهْمِ » : نادانى ، نافهمى ؛ « سُوءُ التَّفَاهُم » : سوء تفاهم كه بر اثر گفتار يا كردارى پديد آيد ؛ « سُوءُ الظنّ » : بد گمانى ؛ « عَنْ سُوءِ نِيَّة » : از نيّتِ بد ؛ « سُوءُ الاسْتِعْمَال » : تجاوز از حق ، زياده روى ، سوء استفاده ؛ « سُوءُ المَعَامَلَة » : بدرفتارى ؛ « سَوءُ السلُوك » : بد روشى و ناهنجارى ؛ « سَوءُ الإدَارة » : فساد ادارى . السَّوْء - [ سوأ ] : فساد ، تباهى ، آتش ، ناتوانى چشم ؛ « رَجُلٌ سَوْءٍ وَرَجُلُ السَّوءِ » : مرد بدكار و شرور . السُّوأَى - [ سوأ ] : مؤنث ( الأسوَأ ) است ، آتش دوزخ . السَّوْءَاء - [ سوأ ] : زن زشت . اين واژه ضد ( الحَسْنَاء ) است ، خوى زشت . السَّوْءَة - ج سَوْءَات : زن بدكاره يا روسپى ، عورت ، خوى زشت . سَوَّجَ - تَسْوِيجاً [ سوج ] الكَرْمَ و نحوَه أو على الكرم : براى درخت انگور پرچين يا آلاچيق ساخت . السَّوْحَر - [ سحر ] ( ن ) : درخت بيد . السوخِيَّة - عند العامَّة : شاخه ى خشك درخت . اين واژه در زبان متداول رايج است و سريانى است . سَوِدَ - - سَوَداً [ سود ] : سياه شد . سَوَّدَ - تَسْوِيداً [ سود ] : دلير شد ، - ه : او را بزرگ و مهتر كرد ، - الشيءَ : آن چيز را سياه كرد . السُّود - [ سود ] : مص ، سرورى ، مهترى . السَّوْد - ج أَسْواد [ سود ] : دامنه ى كوه كه پُر از سنگريزه ى سياهرنگ باشد . السَّوْدَاء - [ سود ] : مؤنث ( الأَسْوَد ) است ، - ( طب ) : بيمارى ماليخوليا كه باعث تباهى و فساد فكر و انديشه ميگردد ، - ( طب ) : سودا كه يكى از اخلاط چهارگانه در بدن انسان است ؛ « سَودَاءُ القَلْبِ » : نقطه ى دل ، مركز دل ، دانه ى دل . السُّودان - [ سود ] : نژادى از مردم سياهپوست . السُّودَانِيّ - [ سود ] : واحد ( السودَان ) است . السُّودانِيَّةَ - ( ح ) : گنجشكى است كه