السَّحَابَ : باد ابر را با خود برد ، - هُ على كذا : فلانى را در پى كارى فرستاد . حَدَى - - حَدْياً [ حدي ] القارئُ : خواننده در حالى كه نشسته بود و به جلو و عقب تكان مىخورد قرائت مىكرد . حَدَّى - تَحْدِيَةً [ حدي ] الشيءَ : آن چيز را از روى عمد به انجام رسانيد . الحُدَاء - [ حدو ] : راندن شتران با آواز ساربان ؛ « ما امْلَحَ حُداءَهُ » : چقدر آواز آن ساربان دلچسب است . الحَدَّاء - [ حدو ] : اسم مبالغه است در ( الحَادِي ) . الحُدَّاث - گروه روايت كننده و سخنگو . الحَدَاثة - مص ، جوانى ، تازگى ، - مِنَ الأمرِ : آغاز هر كارى . الحَدَاجة - ج حَدَائِج : هودج ويژه‌ى زنان كه بر پشت شتر بندند . الحُدَاد - ج أَحِدَّة [ حد ] : بُرنده ؛ « سِكَّينٌ حُدَاد » : كارد قاطع و برنده . الحِدَاد - [ حدَّ ] : سوگوارى و پوشيدن جامه‌ى سياه براى مرده ، جامه‌هاى سياه سوگوارى ؛ « لَبِسَ الحِدَادَ » : جامه‌هاى سياه پوشيد . الحَدَّاد - ج حَدَّادُون [ حدّ ] : آهنگر ، آنكه ابزار و آلات آهنى سازد ، فروشنده‌ى آهن ، دربان و يا زندانبان . الحِدَادة - [ حدّ ] : آهنگرى . الحِدَام - خشم ، كينه . الحَدَأَة - ج حَدَأ و حِدَاء [ حدأ ] : تيشه‌ى دو سر ؛ - حِدأ و حِدَاء و حِدْآن ( ح ) : نام پرنده‌ايست . شكارى كه در زبان متداول بر آن ( الحِدَّاية ) و ( الشُّوحة ) گويند ، زغن . حَدِبَ - - حَدَباً الرجُلُ : آن مرد گوژپشت شد ، - عليه : به او مهربانى كرد . حَدَّبَ - تَحْدِيباً [ حدب ] هُ : او را گوژپشت كرد ، - الشيءَ : آن چيز را مقعّر كرد . الحَدَب - زمين بلند ، تپه ، موج آب و بلندى آن ، اثر و نشانه بر روى پوست ، - ( ن ) : نام گياهى است ؛ « مِنْ كلِّ حَدَبٍ و صَوب » : يا « مِن كُلِّ صَوْبٍ و حَدَبٍ » : از هر سوى و هر جهت . الحَدِب - ج حُدْبٌ : مرد گوژپشت . الحَدْبَاء - مؤنث ( الأحْدَب ) است به معناى زن گوژپشت ، سال سخت ، كارهاى شاق و سخت ، نعش يا تابوت . الحَدَبَة - گوژپشتى ، قوز ، جاى قوز بر روى كمر ؛ « فى ظهره حَدَبة » : بر پشت او قوز و برجستگى است ، - من الأرضِ : پشته ، تپه . الحِدَة - [ وحد ] : مص ؛ « بَقِي على حِدَتِهِ » : در وضع يا خوى خود باقى ماند . الحِدَّة - [ حدّ ] : خشم ، غرور و تعصّب ، پر توان يا تيز و برنده بودن چيزى . حَدَثَ - - حُدُوثاً الأمرُ : آن امر واقع شد ، - حَدَاثةً و حُدُوثاً : تازه و نو شد . اين واژه ضد ( قَدُمَ ) است . حَدَّثَ - تَحْدِيثاً هُ كذا و بكذا : او را از چيزى خبر داد ، - عن فلان : از فلانى حديث روايت كرد ، - نَفْسَه أن : به خاطرش خطور كرد يا انديشيد ، - نَفْسَه ب : خود را با اميد و آرزو سرگرم كرد ، - تْهُ نَفْسُهُ ( ب ) : به چيزى احساس كرد . الحَدَث - ج أَحْدَاث : بدعت در دين ، امر واقع ، پيشامد ، هر امرى كه در ميان مردم معروف و شناخته نباشد ؛ « احْداثُ الدَّهْرِ » : حوادث روزگار ، - ج احْداث و حُدثان : جوان . الحَدُث - خوش سخن ، خوش بيان . الحَدِث - مترادف ( الحَدُث ) است . الحِدْثَان - آغاز و ابتداى هر كارى ؛ - « حِدْثانُ الدهِر » : حوادث و پيشامدهاى سخت روزگار . الحَدَثَان - « حَدَثَانُ الدهرِ » : حوادث و سختيهاى روزگار . حَدَجَ - - حَدْجاً البعيرَ : بر پشت شتر هودج بست ، - الأحْمالَ : بارها را بست ، - الإبلَ : شتر را با ابزار آهنين داغ كرد ، - بِبَصَرِه : به او تيز نگريست ، - هُ : او را زد ، - بِالسَّهم : به او تير انداخت . - هُ بِالذَّنْبِ : او را به گناه نسبت داد . حَدَّجَ - تَحْدِيجاً ببصرِه : با چشم خود تيز نگريست . الحِدْج - ج حُدُج و حُدُوج و أَحْدَاج : بار ، هودج يا كجاوه كه براى زنان بر روى شتر بندند . الحَدَج - ( ن ) : حنظل سفت و نارس . حَدَّدَ - تَحْدِيداً [ حدّ ] الأرضَ : براى زمين مرز و حدودى تعيين كرد ، - الأمْرَ : آن امر را شناسانيد ، - بَصَرهُ : با دقت نگريست ، - السكِّينَ : چاقو را تيز كرد ، - الزَّرعُ : كِشت به علت تأخير باران دير روئيد ، - عليه : بر او خشم گرفت ، - اليه و لهُ : قصد يا آهنگ آن را كرد . حَدَرَ - - حَدْراً و حُدُوراً : فرود آمد ، - الشيءَ : آن چيز را از بالا به پائين فرود آورد ، - القراءَةَ و فى القراءَة : در خواندن شتاب كرد ، - اللَّثامَ عن حَنَكِه : نقاب را از چانه و چهره‌ى خود كج كرد ، - تِ العينُ الدمعَ : چشم اشك ريخت ، - الدّواءُ بطنَهُ : دارو شكم او را روان كرد ، - حُدُوراً الجِلْدُ : پوست ورم كرد ، - الجلدَ : پوست را متورّم كرد ، - حَدْراً و حُدُوراً و حَدَارَةً الرّجُلُ : آن مرد چاق و فربه شد . حَدُرَ - - حَدْراً و حَدَارَةً و حُدُوراً الجلدُ : پوست ورم كرد ، - الرّجُلُ : آن مرد درشت و فربه شد . الحَدَر - زمين نشيبدار ، جائى كه از آن سرازير مىشوند ، لوچى چشم . الحَدْراء - مؤنث ( الأَحْدَر ) است . الحَدْرَة - ( طب ) : جوش يا دانه كه در زير پلك درآيد ، گل مژه ، - من العُيُون : چشم سفت و پر گوشت . حَدَسَ - - حَدْساً في الأمر : در آن امر خيال و گمان كرد ، - فى السيرِ : در راه خود شتاب كرد ، - فى الأرض : بدون راهنمائى و ناآگاه به سياحت پرداخت . الحَدْس - مص ، سرعت انتقال در فهم حقيقت و استنتاج .