فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )

199

فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )

الْبَيْتِ « : خانواده ؛ » هُوَ جَارِي بَيْتَ بَيْتَ « : او همسايه‌ى ديوار به ديوار من است ؛ » بَيْتُ الرَّجُل « : خانواده‌ى مرد ؛ » بَيْتُ المَقْدِس « و » البَيْتُ المُقَدَّسُ « : قُدس ، اورشليم ؛ » البَيْتُ العَتِيق « و » الْبَيْتُ الحَرام « : كعبه‌ى مُعظَّمه ؛ » بَيْتُ الْمَال « خزانه‌ى دولت ؛ » بَيْتُ العَنْكَبُوتِ « : خانه‌ى عنكبوت ( كاردونك ) ؛ » بَيْتُ الخَلَاء « : مستراح ؛ » بَيْتُ الشِّعْرِ « : بيت شعرى ؛ » بيتُ القَصِيدِ اوِ الْقَصِيدةِ « : ابيات شعرى يك قصيده يا بيت شعر كه متضمن بيان غرض شاعر باشد . البِيت - قوت ؛ « لَهُ بِيتُ لَيْلَةٍ » : او قوت يك شب را دارد . البِيتَة - مترادف ( البِيت ) است . البِيجَاما - ج بِيجَامَات : لباس خواب ، پيژاما . - اين واژه هندى است - بَيْدَ - اسمى است ملازم با اضافه‌ى به ( أنَّ ) و دو معمول آن و معناى آن « غير » است . اين واژه همواره منصوب است و هيچگاه صفت و استثناى متصل نمىباشد و بلكه با آن استثناى مُنقطع مىآيد مانند « فُلَانٌ كَثيرُ الْمَالِ بَيْدَ أَنَّهُ بِخيلُ » : فلانى توانگر و ثروتمند است ولى بخيل است . البَيْدَاء - ج بِيد و بَيْدَوَات : بيابان . البِيداغُوجيا - فن تربيت فرزندان و آموزش آنها . اين واژه يونانى است . بَيْدَرَ - بَيْدَرَةً الحنطةَ : گندم را خرمن كرد . البَيْدَر - ج بَيَادِر ( ز ) : خرمنگاه ، جائى كه گندم درو شده را گرد آورند و كوبند . البَيْدَق - ( ح ) : پرنده‌ايست شكارى بسان باشه . البَيْذَار - آنكه مال خود را بيهوده خرج كند ، مرد پُرگوى و ياوه گوى . البَيْذَق - ج بَيَاذِق : راهنماى سفر ، مرد پياده ؛ « بَيْذَقُ الشَّطْرَنْج » : يكى از قطعات شطرنج . - اين واژه فارسى است - البَيْرَق - ج بَيَارِق : پرچم . - اين واژه تركى است - البَيْرَقْدَار - پرچمدار . - اين واژه تركى است - البَيْرَمُون - روز پيش از بعضى اعياد مسيحيان است . اين واژه يونانى است . البِيرَة - آب جو . - اين واژه ايتاليائى است - البَيْزَار - ج بَيَازِرَة : دارنده‌ى باز ، بازدار ، كشاورز . البَيْزَر - شيشه‌ى بذر و دانه فروش ، چوب گازر . البِيش - ج أَبْياش ( ز ) : گودالى كه در آن نهالهاى كشاورزى را قرار مىدهند . اين تعبير در زبان متداول رايج است ، - ( ن ) : گياهى است علفى از رسته‌ى حَوذانيات كه در مناطق كوهستانى مىرويد . اين گياه داراى زهرى كشنده است كه در پزشكى از آن براى بيمارى تشنج استفاده مىكنند . البِيص - تنگى و سختى ؛ « وَقَعُوا فِى حِيصِ بِيصِ » : در تنگنائى افتادند كه راه گريز ندارند . بَيَّضَ - تَبْيِيضاً [ بيض ] هُ : آن را سفيد كرد ، - اللَّهُ وَجْهَهُ : خداوند او را منزّه و مبرّى گرداند ، - صَحِيفَتَهُ : آن را بگونه‌ى زيبائى درآورد ، - الإناءَ : ظرف را با قلع سفيد كرد ، - الكِتَابَةَ : نوشته را با خطى واضح و روشن نوشت . البِيض - من الليالي : شبهاى مهتابى ؛ « الأَيَّامُ الْبِيض » : روزهاى روشن . البَيْضَاء - مؤنث ( الأَبْيَض ) است ؛ « ارضٌ بَيْضَاء » : سرزمين خشك و باير ؛ « الْيَدُ البَيْضَاء » : نعمت و بخشندگى و نكوئى ؛ « ثَوْرَةٌ بَيْضَاءُ » : انقلاب سفيد و بدون خونريزى ؛ « صَحِفَتُهُ بَيْضَاء » : نام او نيك است ؛ « اكْذوُبَةٌ بَيْضَاءُ » : شوخى و مزاح ؛ « ليْلَةٌ بَيْضَاء » : شبى كه در آن نخوابند و بيدار مانند . البِيضَان - من الناس : مردم سفيد پوست . اين واژه ضدّ ( السُّودَان ) است . البَيْضَة - ج بَيْضَات و بَيْض و بُيُوض [ بيض ] : تخم ، تخممرغ ، - ( ا ع ) : كلاه خود آهنى كه از ابزار جنگى است ، بيضه‌ى انسان ج بِيضَان ؛ « بَيْضَةُ الديكِ » : ضرب المثلى است براى كسى كه كارى را يك بار انجام دهد و ديگر ندهد ؛ « بَيْضَةُ الدّارِ » : ميان خانه يا بيشترين قسمت آن ؛ « بَيْضَةُ الْقَومِ » : ساحت و محدوده‌ى آن قوم ؛ « بَيْضةُ الْبَلَدِ » : بزرگترين خانواده‌ى شهر ؛ « بَيْضَةُ الحَرِّ » : سختى گرما ؛ « بَيْضَةُ النَّهارِ » : سپيدى و روشنائى روز ؛ « اتَاه فى بَيْضَةِ النَّهارِ » : در روشنائى روز نزد او آمد . البَيْطار - ج بَيَاطِرَة : دام پزشك . بَيْطَرَ - بَيْطَرَةً الدابَّةَ : ستور را درمان كرد و نعل آن را استوار گردانيد . البَيْطَرة - دام پزشكى . البَيْطَرِيّ - منسوب به ( البَيْطَرَة ) است ؛ « الطَّبِيبُ البَيْطَرِيّ » : پزشك دام و ستور ؛ « الطِّبُّ الْبَيْطَرِيّ » : پزشكى حيوانات . البَيْع - ج بُيُوع و بُيُوعَات ( ت ) : فروش كالا و گرفتن بهاى آن ، خريد . البَيِّع - [ بيع ] : فروشنده . البَيْعَة - اسم مرّه از ( باعَ ) است ، بيعت و توليت . البِيعة - ج بِيَع و بِيعات : كليساى مسيحيان . البِيقَة - ( ن ) : گياهى است از رسته‌ى قَطَّانيات . داراى شكوفه‌اى بنفش اين گياه براى علوفه‌ى حيوانات كِشت مىشود . البَيْقُور - مترادف ( الْبَاقِر ) است . البَيْك - مترادف ( الْبِك ) است . - اين واژه تركى است - البِيكَار - ( ه ) : پرگار رسم دايره . - اين واژه فارسى است - بيْكَرَ - بَيْكَرَةً : پرگار بكاربرد . البَيْلَسَان - ( ن ) : درخت بلسان كه از رسته‌ى ( الْخَمَانِيَّات ) است شكوفه‌هاى آن سفيد رنگ و پهن است و براى زينت كشت مىشود و داراى خواص بسيارى است . البِيمارِسْتان - بيمارستان كه عربى آن ( الْمُسْتَشْفَى ) است . اين واژه فارسى است .