بَجْبَجَ - بَجْبَجَةً [ بجّ ] الصبيَّ : با آن كودك بازى كرد . بَجحَ - - بَجَحاً بِهِ : به او خوشنود شد . البُجْدَة - « بُجْدَةُ الأَمْرِ » : درون امر و حقيقت آن ؛ « عِندهُ بُجْدَةُ الأَمْرِ » : حقيقت را او مىداند ؛ « هُوَ ابنُ بُجْدَةِ الأَمْرِ » : او دانا و آگاه به آن چيز است . البَجْدَة - « بَجْدَةُ الأمرِ » : مترادف ( الْبُجْدَة ) است . البُجُدَة - « بُجُدَةُ الأمر » : مترادف ( الْبُجْدَة ) است . البُجْرَة - ج بُجَر : ناف ، عيب ؛ « ذَكَرَ عُجَرَهُ وَبُجَرَهُ » : معايب آشكار و پنهانى او را بيان كرد ، چهره و صورت . بَجَسَ - - بَجْساً الماءَ : آب را روان كرد ، - الجُرْحَ : زخم را شكافت . بَجَّسَ - تَبْجِيساً الماءَ و الجرحَ : مترادف ( بَجَسَ ) است . البَجِس - بسيار ، روان ، سايل . البَجَع - ( ح ) : مرغ ماهى خوار كه داراى نوكى پهن و دراز است و در زير نوك خود چينه‌دان بزرگى دارد . البَجَعة - ( ح ) : واحد ( البَجَع ) است بَجَلَ - - بَجْلًا و بُجُولًا : شادمان شد ، بَجْلًا : نيكو حال شد . بَجِلَ - - بَجْلًا و بُجُولًا : مترادف ( بَجَلَ ) است . بَجُلَ - - بَجَالةً و بُجُولًا : آن مرد بزرگوار و گرامى شد . بَجَّلَ - تَبْجِيلًا هُ : او را بزرگداشت ، وى را به بزرگى ستود . بَجَلْ - اسم فعل است به معناى ( حَسْبُ ) ؛ « بَجَلْكَ » : تو را كافى است ، بس است ، حرف جواب است به معناى ( نَعَم ) : بله . بَجَمَ - - بَجْماً و بُجُوماً : از ترس يا ناتوانى خاموش شد ، دير كرد و مُنْقَبِض و گرفته شد . بَجَّنَ - تَبْجِيناً [ بجن ] المسمارَ : پس از كوبيدن ميخ سر آن را كج كرد ، از پر خورى به تخمه گرفتار شد . البَجِيس - بسيار ؛ « عَينٌ بَجِيسٌ » : چشمه‌ى پر آب ؛ « ماءٌ بَجِيسٌ » : آب فراوان . البَجِيل - بزرگوار ، مهتر و سرور . بَحَّ - - بَحّا : صدايش گرفته شد . البَحَّاث - [ بحث ] : بسيار پژوهنده ، پژوهشگر ، بسيار بحث كننده . البَحَّاثَة - دانشمند محقق . البَحَّار - ج بَحَّارة : ملوان . البُحْبُوحة - [ بحبح ] : ميان يا ميانه ؛ « بُحْبُوحَةُ الدّار » : وسط خانه ؛ « بُحْبُوحَةُ العَيْشِ » : فراخ زندگى و خوشى . بَحُتَ - - بُحُوتَةً : پاك و خالص شد . البَحْت - م بَحْتَة : پاك و خالص از هر چيزى ، اين واژه در همه‌ى حالات يكسان تلفظ مىشود و گاهى به صورت مؤنث و مثنى و جمع نيز به كار برده مىشود ؛ « شَرَابُ بَحْتٌ » : نوشابه‌اى خالص و غير آميخته با چيزى ؛ « عَرَبيُّ بَحْتٌ » : عرب اصيل و خالص نژاد . البُحَّة - گرفتگى و خشونت در صدا . البُحْتُر - كوتاه . البُحْتُريّ - كوتاه . بَحَثَ - - بَحْثاً في الأرض : زمين را كند و سوراخ كرد ، - هُ : او را خواست ، - عنهُ : از او جستجو و بازرسى كرد ، - الأمْرَ : در آن امر رسيدگى و كاوش كرد تا حقيقت آن را دريابد . البَحْث - مص ، - ج ابْحَاث : كاوش و بدست آوردن چيزى از زير خاك ، معدنى كه براى بدست آوردن زر و مانند آن مورد كاوش قرار گيرد ، درس ، نگريستن در امرى ؛ « القَضِيَّةُ تَحْتَ الْبَحْثِ » : موضوع زير بررسى و مطالعه است ، فصل يا گفتار يا مقاله‌اى كه درباره‌ى دانش يا ادبيات بحث كند . - ج ابْجَاث و بُحُوثٌ عَنْ : بازرسى از . . . ، پژوهش در . . . بَحَّحَ - تَبْحِيحاً [ بحّ ] هُ : باعث گرفتگى صداى او شد . بَحِرَ - - بَحَراً : از ترس سرگشته و حيران شد ، تشنگى او سخت شد و از آب سيراب نشد . البَحْر - ج أَبْحُر و بُحُور و بِحَار : دريا ، فراخى و فراوانى آب . اين واژه ضد ( البَرُّ ) است ، و درياى بزرگ را ( الخِضَمَ ) گويند ، هر رودخانه‌ى بزرگ ، آب شور ، مرد بخشنده و بسيار نيكوكار ، - ج بُحُور فى اصْطِلاحِ العَرُوضِيّينَ : و در عرف عروضيان و زن و قافيه‌ى شعر است ؛ « فى بَحْر » : در خلال ، در ميان ؛ « فى بَحْرِ سَنَتَيْن » : در خلال دو سال . البَحِر - بسيار تشنه . البُحْرَان - ( طب ) : هيجان و نوسان كه در قواى مدركه در اثر سختى بيمارى پديد آيد . البَحْرانِيّ - منسوب به كشور ( البَحْرَيْن ) است . البُحْرَة - ج بِحَار و بُحْر [ بحر ] : شهرى كه در زمينى پست و گود قرار داشته باشد ، باغ بزرگ . البَحْرَة - ج بِحار و بُحْر : بركه ، گودال آب . البَحْرِيّ - منسوب به ( البَحْر ) است ؛ « القُوَّاتُ البَحْرِيَّة » : كشتيهاى جنگى ، ملوان . البَحْرِيَّة - نيروى دريائى كه شامل بر رزمندگان و كشتيها و زير دريائيها و ناوهاى هواپيمابر است . البُحَيْرَة - درياچه ، آب فراخى كه گرداگرد آن زمين باشد . بَخْ - اسم فعل است به معناى كار يا پديده‌اى بزرگ كه بر آن در مقام شگفتى به چيزى يا فخر و ستايش گويند و معمولا به گونه‌ى تكرار گفته مىشود مانند « بَخٍ بَخٍ » با كسر و تنوين . بَخّ - - بَخّاً : از خشمى كه داشت آرام شد ، - فى النَّومِ : در خواب خُرخُر كرد . البُخَار - ج أَبْخِرَة [ بخر ] ( ف ) : بخار آب ، آنچه كه به شكل دود از مايعات گرم بالا رود . البَخْت - شانس و اقبال ؛ « سُوءُ البَخْت » : بدبختى ؛ « قَلِيلُ الْبَخت » : كم شانس . اين واژه فارسى است . البَخْتَرِيَّة - راه رفتن مرد متكبر و خود