مىشود . ايرَاقَّ - يَوْرَاقُّ ايْرِيقَاقاً [ ورق ] العنبُ : انگور رنگ به خود گرفت . أَيِسَ - يَيْأَس إيَاساً [ أيس ] منهُ : از او مأيوس و نااميد شد . أَيَّسَ - تَأْيِيساً هُ : او را نااميد كرد . أَيْسَرَ - إيسَاراً [ يسر ] : توانگر و پولدار شد ، - الرّجُلَ : در مطالبه از آن مرد بدهكار سختگيرى نكرد ، - تِ المرأةُ : زائيدن بر آن زن آسان شد . الأَيْسَر - [ يسر ] : طرف چپ . اين واژه ضدّ ( الأَيْمَن ) است ، آسانتر و خوارتر . الإيصَاف - [ وصف ] : جوان تازه خدمت . اسم است از ( وَصُفَ الغُلامُ ) : آن جوان به سن خدمت رسيد . الإيصَال - [ وصل ] : مص ، رسيد پول ، قبض دريافت ، قبض رسيد پول . أَيْضاً [ أيض ] : نيز ، همچنين ؛ « فَعَلَهُ ايضاً » : نيز آن كار را انجام داد . نصب اين واژه بنا بر مفعوليت مطلق است و يا بر حال بودن . أَيْفَعَ - إيفَاعاً [ يفع ] الغلامُ : آن جوان پرورش يافت و نوخط شد و به سن بلوغ رسيد ، - الجَبَلَ : به بالاى كوه رفت . الإيقَاع - [ وقع ] : مص هماهنگى آوازها و آهنگها در خواندن و نواختن . أَيْقَظَ - إيقَاظاً [ يقظ ] فلاناً : فلانى را از خواب بيدار كرد ، - الغُبَارَ : گرد و خاك برانگيخت . أَيْقَنَ - إيقَاناً [ يقن ] الأمرَ و بهِ : آن امر را دانست و متأكد شد . الأَيْك - درخت پر شاخه و برگ . الأَيْكة - واحد ( الأَيْك ) است . إيلٌ - از نامهاى خداوند متعال است و معناى آن در زبان عبرى نيرومند و تواناست . الأُيْل - ج أَيَائِل ( ح ) : جانورى است از چارپايان سمدار از رسته‌ى گوزنها جانور نر آن داراى شاخهاى چند شاخه‌اى مىباشد كه بر آن گوزن يا بز نر كوهى اطلاق مىشود . الأَيّل - ج أَيَائِل ( ح ) : مترادف ( الأيّل ) است . الأَيَّل - ج أَيَائِل ( ح ) : مترادف ( الأَيَّل ) است . الإيلَنْطُس - ( ن ) : درختى است زينتى كه با سرعت رشد مىكند و گاهى درازى آن به بيست متر ميرسد . أَيْلُول - ماه نهم از سال شمسى ميلادى است كه مطابق با شهريور ماه سال شمسى هجرى است . اين ماه داراى سى روز است و بر آن نيز ( سِبْتَمْبَر ) اطلاق مىشود . أَيَّمَ - تَأْييماً [ أيم ] هُ : او را بى همسر كرد . الأَيْم - ج ايُوم [ أيم ] : مار نر . أَيْمُ - [ أيم و يمن ] : « أَيْمُ اللَّهِ » : سوگند به خدا . إيم - [ أيم و يمن ] : « إيمِ اللَّهِ » : مترادف ( ايْمُ اللَّهِ ) . الأَيِّم - للمذكَّر و المؤنث ، ج أيَائِم و أَيَامَى و أَيِّمُوُن و أَيِّمَات [ أيم ] : مردى كه همسر خود را از دست داده ، زنيكه شوهر خود را از دست داده باشد . الأَيْمَان - [ يمن ] : جمع ( اليَمين ) است . الإيمان - [ أمن ] : ايمان ، تصديق ، اين واژه ضدّ ( الكُفْر ) است ، گرايش و عقيده‌ى راسخ به آنچه كه خداوند وحى فرموده است . أَيْمَنَ - إيمَاناً [ يمن ] : به سمت راست رفت ، به جانب يمن رفت ، به يمن درآمد . الأَيْمَن - م يَمْنَاء ، ج يُمْن و ايَامِن [ يمن ] : طرف راست . اين واژه بر خلاف ( الأَيْسَر ) است ؛ « نَظَرَ ايْمَنَ مِنْه » : به طرف راست خود نگاه كرد . أَيْمُنُ - [ يمن ] : « أَيْمُنُ اللَّهِ » : اسمى است كه براى سوگند خوردن وضع شده است ، و تقدير آن « ايْمُنُ اللَّهِ قَسَمى » است . در اين باره تعبيرات بسيارى است از آن جمله : « ايْمُنُ اللَّه ، ايْمَنُ اللَّهِ ، ايْمِنُ اللَّهِ » و نيز در معناى آن « ايْمُ اللَّهِ و ايمِ اللَّهِ و امِ اللَّهِ و مِنَ اللَّهِ و م اللَّهِ با تثليث ميم » مىباشد و نيز گفته مىشود « يمينُ اللَّهِ لَا افْعَل » : قسم به خدا آن كار را نميكنم . أَيْمَنُ - [ يمن ] : « أَيْمَنُ اللَّهِ » : مترادف ( ايْمُنُ اللَّهِ ) است . أَيْمِنُ - [ يمن ] : « أَيْمَنَ اللَّهِ » : مترادف ( ايْمُنُ اللَّهِ ) است . إيمُنُ - [ يمن ] : « أَيْمَنَ اللَّهِ » : مترادف ( ايْمُنُ اللَّهِ ) است . أَيْنَ - ظرفى است به معناى كجا مانند « ايْنَ يُوسُفُ ؟ » يوسف كجاست و « الى ايْن ؟ » به كجا . و نيز به معناى شرط مىآيد كه در اين صورت دو فعل را مجزوم مىكند و گاهى با ( ما ) و يا بدون ( ما ) مىآيد مانند : « ايْنَ أو ايْنَما تَقِفْ اقِفْ » : هر كجا به ايستى مىايستم . أَيْنَعَ - إينَاعاً [ ينع ] الثمَرُ : ميوه رسيده شد و هنگام چيدن آن رسيد . إيهِ - اسم فعل است براى طلب بيشترى از سخن يا فعل . الأَيْهَم - م يَهْمَاء ، ج يُهْم [ يهم ] : مرد كم خرد و نادان ، نيكوكار ، كوه بلند ، مرد كر ، مرد شجاعى كه با او مقابله نتوان كرد ، سنگ نرم ، شهرى كه در آن نشانه‌اى از علايم راه نباشد ؛ « ليلٌ ايْهَمُ » : شب تاريك كه در آن ستاره‌اى نباشد . الإيوَان - ج إيوَانَات و أَوَاوِين : ايوان ، تراس ، كاخ ؛ « إيوانُ كِسْرَى » : كاخ انوشيروان . الإيُون - ذره يا گروه ذراتى است كه داراى نيروى برق است كه با نوسان عدد ذرات كهربا در صورت نقص ( ايُون موجب ) و در صورت افزايش ( ايُون سَالب ) مىشود و آن را ( شَطْر ) مىنامند .