فؤاد افرام البستانى ( مترجم : مهيار )
164
فرهنگ ابجدى ( عربى - فارسي ) ( ترجمهء المنجد الأبجدى )
برآورد ، - المَكَانُ : آن مكان داراى درختان ( وَرْس ) به رنگ سرخ و زرد شد . أَوْرَطَ - إيرَاطاً [ ورط ] هُ : او را به ورطه انداخت ، - الشيءَ : آن چيز را پنهان كرد . أَوْرَعَ - إيرَاعاً [ ورع ] فلاناً عن كذا : فلانى را از آن چيز بازداشت ، - بَيْنَهُما : ميان آن دو حايل شد . أَوْرَفَ - إيرَافاً [ ورف ] الظلُّ : سايه فراخ و كشيده شد . أَوْرَقَ - إيرَاقاً [ ورق ] الشجرُ : برگهاى درخت آشكار شد ، - الرَّجُلُ : پول و دارائى آن شخص فراوان شد ، - الطالبُ : خواهان به خواستهى خود نرسيد ، - الصّائدُ : شكارگر شكار نكرد ، - الغازي : رزمنده در جنگ غنيمت بدست نياورد ، بدست آورد . اين واژه از اضداد است . الأَوْرَق - م وَرْقَاء ، ج وُرْق [ ورق ] : خاكسترى رنگ ، خاكستر ؛ « عامٌ اوْرَقُ » : سالى كه در آن باران نيايد ؛ « زَمانٌ اوْرَقُ » : زمانهاى خشك و بىحاصل . الأَوْرَك - م وَرْكَاء ، ج وُرْك [ ورك ] : مرد بزرگ سرين . أَوْرَمَ - إيرَاماً [ ورم ] فلاناً و بفلانٍ : به فلانى سخنى گفت كه وى را خشمگين كند . الأَوْرَه - [ وره ] : احمق ، نادان . الأُورُيُومِيسِين - ( طب ) : داروئى است كه معمولا در بيمارى اسهال به كار مىرود . أَوْزَى - إيزَاءً [ وزي ] ظهَرهُ الى الحائط : با پشت خود به ديوار تكيه داد ، - الى فُلانٍ : به فلانى پناه برد ، - هُ اليهِ : او را به وى پناه داد ، - الشيءَ : آن چيز را بركند و به چيزى ديگر متكى كرد . الأَوْزَار - [ وزر ] : « أَوْزَارُ الحربِ » : آلات و ابزار سنگين جنگ ؛ « وضعتِ الحربُ اوْزَارَها » : جنگ تمام شد و بپايان رسيد زيرا جنگجويان سلاحهاى خود را بر زمين مىگذارند . الأَوْزَاع - [ وزع ] : گروهها ، جمعيتها . اين واژه مفرد ندارد . أَوْزَبَ - إيزَاباً [ وزب ] في الأرض : به زمين فرو رفت همچنانكه آب در آن فرو رود . الإوَزَّة - ج اوَزَ [ أوز ] ( ح ) : مرغابى ، غاز . نام ديگر آن ( الوزّة ) است . اين واژه فارسى است . أَوْزَرَ - إيزَاراً [ وزر ] الشيءَ : آن چيز را برد ، - الشيءَ : آن چيز را پنهان ساخت ، - الرجُلَ : آن مرد را در جائى امن قرار داد ، براى او دژى ساخت كه به آن پناه برد . أَوْزَعَ - إيزَاعاً [ وزع ] بينهما : ميان آن دو را آشتى داد ، ميان آن دو را تفرقه افكند ، - هُ بِكَذَا : او را به آن چيز برانگيخت ، - هُ الشيءَ : آن چيز را به او الهام كرد ، - الْمَالَ : مال را تقسيم و توزيع كرد . أُوزِعَ - [ وزع ] بهِ : به آن برانگيخته شد ، - الشيءَ : آن چيز به او الهام كرد . أَوْزَنَ - إيزَاناً [ وزن ] نَفْسَهُ على كذا : بر آن چيز دل بست . الأَوْزَن - [ وزن ] : اسم تفضيل است ؛ « هَذا القَولُ اوْزَنُ من غيرهِ » : اين سخن از ساير سخنان وزينتر و استوارتر است . الأُوزُون - ( ك ) : گاز ازُنْ كه در ضد عفونى كردن هوا و آب آشاميدنى به كار مىرود . الأَوْس - ( ح ) : گرگ . أَوْسَى - إيسَاءً [ وسي ] الرأسَ : سر را تراشيد ، - الشيءَ : آن چيز را بريد . أَوْسَخَ - إيسَاخاً [ وسخ ] الشيءَ : آن چيز را چرك كرد . أَوْسَدَ - إيسَاداً [ وسد ] في السير : در رفتن شتاب كرد ، - الكلْبَ بِالصَّيْدِ : سگ را به شكار برانگيخت . أَوْسَطَ - إيسَاطاً [ وسط ] القومَ : به ميان آن قوم درآمد . الأَوْسَطَ - ج أَواسِط [ وسط ] : ميانه ، متوسط ، معتدل ؛ « اوْسَطُ الشَّيءِ » : ميان دو طرف چيزى ؛ « العِلْمُ الأوْسَطُ » : دانش رياضي كه بر آن ( الحِكْمَةُ الوُسْطَى ) اطلاق مىشود . أَوْسَعَ - إيسَاعاً [ وسع ] : در فراخ نعمت و توانگرى قرار گرفت . اين واژه ضدّ ( ضَيَّق ) است ، - الموضِعَ : آن جاى را فراخ يافت ، - هُ الشيءَ : او را به فراخ كردن آن چيز واداشت ، - النَّفَقَةَ : پرداخت مخارج را افزايش داد ، - اللهُ عليهِ : خداوند او را بىنياز گردانيد ، - هُ ضَرباً و شَتْماً : او را بسيار زد و ناسزا گفت . الأَوْسَع - [ وسع ] : افعل تفضيل است ؛ « اوْسَعُ صدراً » : شكيباتر و حليمتر ؛ « اوْسَعُ مَدىً » : فراختر و طولانىتر . أَوْسَقَ - إيسَاقاً [ وسق ] الدابَّةَ : ستور را بار كرد ، - تِ النَّخْلةُ : درخت نخل خرما پر بار شد . الأَوْسَم - [ وسم ] : زيباتر ، خوش سيماتر . الأُوسِمْيُوم - ( ك ) : معدنى است سفيد و سخت و ساده . اين فلز سنگينترين فلزات شناخته شده است . أَوْسَنَ - إيسَاناً [ وسن ] تْهُ البئرُ : بوى چاه او را بيهوش كرد . أَوْشَى - إيشَاءً [ وشي ] المكانُ : در آن مكان گياه نخستين روئيد ، - تِ النَّخْلَةُ : اولين رطب نخل برآمد و آشكار شد ، - المَعْدِن : در آن كان مقدارى كم طلا بدست آمد ، - الرَّجُلُ : دام و ستور آن مرد فراوان شدند و تناسل كردند ، - الشيءَ : آن چيز را درآورد ، استخراج كرد ، دانست . أَوْشَعَ - إيشَاعاً [ وشع ] البقلُ أو الشجُر : گياه تازه يا درخت شكوفه داد . أَوْشَقَ - إيشَاقاً [ وشق ] الشيءُ في الشيءِ : آن چيز در چيزى فرو رفت و درآويخت . أَوْشَكَ - إيشَاكاً [ و شك ] : در رفتن شتاب كرد و نزديك شد ؛ « اوْشَكَ ان يَمُوتَ » : نزديك به مرگ شد . اين واژه از افعال مقاربه است و معناى آن نزديك شدن به چيزى است كه در فعل مضارع بيش از ماضى به كار برده مىشود و به كار بردن اسم فاعل كمتر است . و خبر آن بيشتر همراه با ( أن ) مىباشد . أَوْشَلَ - إيشَالًا [ وشل ] الماءَ : آب را كم يافت ، - حَظَّهُ : بهرهى او را كم كرد .