مىشد ، صدا مىكردند كه « الصَّلاةُ بالجَماعَة » ، اجتماع مىكردند ؛ آن گرفتارى را طرح مىكردند ، اين صحبتها را مىكردند . مسجد ، مركز اجتماع سياسى است . و از اين يك قدرى وسعتش زيادتر ، مىشود نماز جمعه . در هر هفته همه مجتمع بشوند در يك جايى ، به حسب اختلافات : اين شهر كوچكى است ، به اندازهء وسعت خودش . يك شهر بزرگى است مثل تهران ، به اين ترتيبى كه هست ، اين يك اجتماع بزرگتر در هر هفته . آن اجتماع كوچكها در هر روز چند دفعه ؛ اين يك اجتماع بزرگ در هر هفته يك دفعه ؛ با خطبه‌ها و با روشنگريها كه بايد خطيب ، يك آدم روشن روشنگر باشد و مردم را به وظايف سياسى خودشان ، به وظايف اجتماعى خودشان ، به وظايف فرهنگى خودشان آشنا بكند . و اجتماعات در هر سال يك دفعه ، يا براى دو تا عيد ، دو اجتماع بزرگ ، باز ، و يك اجتماع همگانى براى همهء مسلمين . اشخاصى كه مىتوانند به مكه بروند ، كسانى كه مستطيع هستند ، به طور الزام كه بايد در اين مجتمع شركت كنند . و آن مجتمع هم يك مجتمع سياسى است . كه بايد اشخاصى كه از اطراف مىروند ، از ممالك مختلف مىروند ، مسائل ممالك را با هم طرح بكنند ؛ مسائل مسلمين را طرح بكنند . و مع الأسف با اينكه اسلام اين اجتماعات را به رايگان تحت اختيار قرار داده - شما ملاحظه كنيد اگر امير حجاز بخواهد پانصد نفر آدم را در حجاز در غير مورد حج دعوت كند ، چقدر خرج دارد ؛ چقدر تشريفات دارد ؛ چقدر زحمت دارد تا پانصد نفر جمع بشوند آنجا ، خداى تبارك و تعالى بدون اينكه براى اشخاص ، مثل دولتها زحمت زيادى داشته باشد ، مردم را خودشان را وادار كرده كه مجتمع بشوند . آن هم چندين ميليون جمعيت ، ميليونها جمعيت مجتمع بشوند - به رايگان اين را تحت اختيار ما قرار داده و ما هم بدون استفاده از دست مىدهيم . اين براى اين است كه از آن طرف تبليغات بسيار دامنه‌دار خارجيها و داخليهاىِ وابسته به خارجيها دامن‌زده به اينكه ديانت كارى به سياست ندارد . آنها براى خودشان ! سياست را واگذاريد به امپراتور ؛ و ديانت هم مال پاپ و افراد پاپ . در اينجا هم سياست را واگذاريد براى محمد رضا پهلوى ؛ شما هم برويد مسأله را بگوييد و هر كارى هم اينها مىكنند كارى نداشته باشيد ، قداست خودتان را حفظ كنيد ! اين يك مسأله‌اى