كجا ، اينها را هم مأمورها مىرفتند و وكيل مىكردند يك عده‌اى از وكلايى كه انتصاب ابتدايى [ شان ] از سفارتخانه‌ها بود - زمان رضا خان سفارت انگلستان مهم بود و زمان ايشان هم سفارت امريكا حالا مهم است - ليستها را آنها مىدادند ، افراد را آنها تعيين مىكردند ؛ منصوب از قِبَل آنها به حَسَب واقع بود ، و منصوب از قِبَل رضا خان يا محمد رضا خان در اين زمان ، در دست دوم و به حَسَب ظاهر بود ! اما مردم چه دخالتى داشتند ؟ نمايندگان انتصابى در دوره مشروطه و دوران پهلوى اصلًا در تمام دورهء مشروطيت يك مجلس قانونى ما نداشتيم . يك مجلسى كه همان قانون اساسىِ اين مجلس را قبول بكند . حالا دورهء اول مشروطيت ، همان دورهء اولش چى بوده آن را من نمىدانم اما آن قدرى كه ما در نظرمان هست يك مجلس قانونى نبوده است . خوب يكى از چيزهايى كه در متمم قانون اساسى [ است ] اين است كه بايد پنج نفر از مجتهدين به تعيين مراجع تقليد ، پنج نفر مجتهد در مجلس نظارت كند ؛ اگر نباشد قانونى نيست مجلس . و در طول تاريخ مشروطيت شايد همان اول يك همچو چيزى شده است - حالا تمام يا نيمه تمام نمىدانم لكن در اين مدتى كه ما خاطر داريم ، كه تقريباً حدود شصت سالش را من يادم است ، اين مسائل نبود . نه اين پنج نفر اصلًا در مجلس رفتند ، و نه مردم اطلاع داشتند از اينكه كسى را وكيل بكنند . و اگر هم در بعضى از جاها ، مثلًا تهران ، گاهى وقتها يك نفر را وكيل مىكردند ، مردم وكيل مىكردند اما در ساير جاها ، و تهران هم بيشترش ، شايد وكلايش هيچ ارتباط به مردم نداشت . همه‌اش تعيينش از طرف خود دستگاه بود . و در اين زمان هم كه همهء ما مىدانيم و همهء شما هم مىدانيد كه هيچ ابداً وكيل ملى ما نداشتيم [ و ] يك نفر ، يك نفر از اينهايى كه الآن در مجلس هستند يا بودند ، اينها از طرف ملت نبودند ، هيچ كدامشان از طرف ملت نبودند ؛ اينها همه از طرف دولت بود و نصب دولت بود . و حالا يا ليستش را از سفارت امريكا مىآوردند مىدادند كه اينها وارد كنند يا - به قول شاه - زمان پدرش ليست را آنها مىدادند لكن زمان