ملاحظه شده است و فقط مربوط به همين زندگى اين عالم است ؛ اين همين است ، محدود به همين است . اين هم تمام حدودش را معلوم نيست كه بتوانند همهء حدود را تفتيش كنند و آن طورى كه بايد ، قانون برايش بگذارند . اما قوانين الهى از قبل از اينكه شما ، انسان نطفه‌اش بيايد در اين عالم ؛ آن وقتى كه وقت ازدواج دو نفر است ، شما حالا يك آدم را به نظر بياوريد قبل از اينكه ازدواج بكند پدر و مادر ، براى كيفيتش چه تهيه بشود كه اين بچه‌اى كه مىآيد بچهء سالم بيايد ، بچهء صحيح بيايد ، دستور هست ؛ دستور شرعى هست كه چه جور اشخاصى بايد انتخاب بشود ، براى زن چه شوهر [ ى ] انتخاب بشود ، براى شوهر چه جور زنى انتخاب بشود . و بعد هم كه ازدواج واقع شد ، در حال ازدواج هم تكاليف هست ؛ و اينها همه براى رشد آن ثمره‌اى است كه بايد بيايد . آن وقتى كه بناست انعقاد نطفه بشود آداب دارد ، چيزهايى در آن هست . همه براى اينكه رشد پيدا بشود . آن وقتى كه وقت حَملِ مادر است ، كه آبستن است مادر به بچه ، اين هم آدابى دارد . آن وقتى كه بچه مىآيد به دنيا ، تربيت همان بچهء كوچولويى كه تازه متولد شده ، كيفيت معاشرت مادر با آن بچه و تكاليف اين مادر نسبت به آن بچه ، باز يك چيزى دارد . هر چه بچه بزرگ مىشود ، تكاليف پدر و مادر نسبت به او زيادتر مىشود ؛ و تا آن اندازه كه پدر و مادر مىتوانند تربيت كنند ، اينها مكلفند بر تربيتش . بعد به يك جايى مىرسد كه تربيت از تربيت پدر و مادرى مىگذرد و تربيت معلمى مىشود ؛ آنها هم همه‌اش آداب الهى دارد . تا آن وقتى كه خود انسان مستقل بشود ، بازدارد ، باز قوانين هست . قدم به قدم ، اسلام قانون دارد ، تا آن وقتى كه مىخواهد بميرد ، قوانين هست ؛ براى بعد از موت قوانين هست . اينجا كه هستيم ، براى بعد از موتمان هم قوانين تهيهء آنجا را هم همين جا قوانين اسلام ، ديده است ؛ مثل قوانين اينجا و بشر نيست كه نتواند جز همين پردهء مادى را ببيند . آنها پردهء معنوى را هم ديدند ، و قوانين از براى آن هست ؛ و همهء پيغمبرها كه تشريف آوردند ، براى تربيت اين بشر به همهء ابعادش ، غير انبيا نمىتوانند به همهء ابعاد تربيت بكنند . اگر چنانچه تربيت مرد صالحى هم باشد ، يك اشخاص صالحى هم باشند ، آن قدرى كه مىتوانند تربيت كنند ، تربيت براى همين زندگى