مردم عادت كرده‌اند به اين حكومتْ نظاميها . يك چيز تازه‌اى يكوقت بود سابق ، بله ؛ سابقِ ايام ، كه مردم باز آشناى به اين مسائل نبودند و نشده بودند اگر يك نظامى مىآمد توى بازار و هر غلطى مىخواست بكند ، كسى نبود بگويد نه ؛ اگر دو تا ستاره اينجاى « 1 » يك كسى بود ديگر وا مصيبتا بود ! هر جا مىرفت و هر كارى مىخواست بكند و هر شرارتى مىخواست بكند ، كسى نبود كه بگويد نه . اما حالا اگر خودش هم بيايد وسط ميدان ، مىريزند تكه تكه‌اش مىكنند ! حالا غيرِ آن وقت است ، اين ملت غيرِ آن ملت است . اين تحول كه حاصل شده از براى اين ملت ، مردم را عوض كرده ؛ يك چيز ديگرند اينها . يك موجودات ديگرى شده‌اند اينها . اينها ديگر خوف اينكه حكومت نظامى بشود يا مثلًا يك رژيم نظامى روى كار بيايد ، اينها خوف اين را ديگر ندارند براى اينكه نظامى همين است كه اينها ديده‌اند و همراه‌اش مبارزه و معارضه كرده‌اند و ازش كتك هم خورده‌اند و آدم هم ازشان كشته‌اند - آنها كشتند - همهء اينها را مردم ديده‌اند . وقتى بنا شد كه آدم را بخواهند بكشند ، چه رژيم نظامى باشد ، چه حكومت نظامى باشد ، چه عادى باشد . خوب ، مردم تن داده‌اند به كشته شدن . بنا بر اين اينها راه حل نيست كه كسى بخواهد حل كند يك قضيه‌اى را ، يعنى درد مردم را دوا بكند . تبليغات روزنامه‌هاى شوروى در روزنامهء شوروى هم يك چيزى نوشته بود - كه يكى از اتباع امريكا هم ، از دوستان شاه و اتباع امريكا هم همان را تكرار كرده بود - كه اين ( آن به تعبير ديگر ، اين به تعبير ديگر ) آن به تعبير اينكه اين روحانيون كه در اين قضايا مخالفند با شاه ، اين « اصلاحات ارضى » ضرر به آنها زده است ! چون ضرر به آنها زده از اين جهت منافعشان در خطر شده است و اينها مخالفت مىكنند ! آن هم گفته است كه فلان آدم - فلانى « 2 » اين غرض شخصى دارد با شاه ! ما ديروز عرض كرديم كه غرض شخصى نيست ، و قضيهء اين

--> ( 1 ) - اشاره به سرشانه . ( 2 ) - در تحليلهاى غرض‌ورزانهء برخى از نويسندگان غربى ، قيام امام خمينى دشمنىِ شخصى امام با شاه وانمود شده است .