تعالى : قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا * الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً * أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً « 1 » . اين دسته از مردم كه جاهل و بىخبرند و خود را عالم و مطّلع مىدانند بيچاره‌ترين مردم و بدبخت‌ترين خلايق‌اند . اطباى نفوس از علاج آنها عاجزند و دعوت و نصيحت در آنها اثر نمىكند ؛ بلكه گاهى نتيجهء عكس مىدهد . اينها به برهان گوش نمىدهند ؛ چشم و گوش خود را از هدايت انبيا و برهان حكما و موعظهء علما مىبندند . بايد به خدا پناه برد از شرّ نفس و مكايد آن كه انسان را از معصيت به كفر مىكشد ، و از كفر به عجبِ به كفر مىكشد . نفس و شيطان به واسطهء كوچك شمردن بعضى از معاصى انسان را مبتلا كنند به آن معصيت ؛ و پس از ريشه [ كردن ] آن در دل و خوار شمردن آن ، انسان به معصيت ديگر كه قدرى بالاتر است در نظر از اوّلى مبتلا شود ؛ و پس از تكرار ، آن نيز از نظر افتد و در چشم انسان كوچك و خوار شود و به بزرگ‌تر مبتلا شود . همين‌طور قدم قدم انسان پيش مىرود و كم كم معصيت‌هاى بزرگ در نظر انسان كوچك مىشود تا آن‌كه به كلّى معاصى از نظرش افتد و شريعت و قانون الهى و پيغمبر و خدا در نظرش خوار شود ، و كارش منجر به كفر و زندقه و اعجاب به آنها شود . شايد در آتيه ذكرى از اين پيش آيد . فصل در بيان آن‌كه مكايد شيطان از روى ميزان است همان‌طور كه صاحبان عجب در معاصى از مرتبه‌اى به مرتبه‌اى ترقى كرده تا به كفر و زندقه انجامشان رسد ، صاحبان عجب در طاعات از درجهء ناقصهء عجب به درجهء

--> ( 1 ) - « بگو آيا شما را از زيان‌كارترين افراد آگاه سازيم - آنان كه سعى ايشان در زندگى اين جهان تباه گشت در حالى كه آنان مىپندارند كارهاى نيك انجام مىدهند . اينان كسانى هستند كه به آيات پروردگارشان و ديدار او كافر شدند ، پس ، كارهايشان تباه گشت ، پس ما در روز بازپسين ايشان را وزنى نمىنهيم » . ( الكهف ( 18 ) : 103 - 105 )