شود دايرهء وجود و رجوع شود به عالم غيبْ جميعِ ما فى سلسلة الشهود . و اين در قوس صعودى و حركت انعطافى صورت گيرد . و اين حركت رجوعى قهقرايى خلاف سنّةاللَّه جاريه است در موجودات ، و بالخصوص در انبيا و خاصه در خاتم آنها ، صلوات اللَّه عليه و آله و عليهم اجمعين . و اين‌طور از سلوك شبيه مجذوبيت يك صنف از ملائكهء مُهَيَّمهء متحيره در ذات ذوالجلال است كه غفلت از كثرات به كلّى دارند و ندانند كه آدمى و عالمى خلق شده . و شيخ عارف كامل شاه آبادى - روحى فداه - مىفرمود : حالت روحى حضرت آدم - عليه السلام - اين بود كه توجه به مُلك خود نكند و مجذوب عالم غيب و مقام قدسى باشد ؛ و اين حركتْ آدم - عليه السلام - را از آدميت سلب مىكرد ؛ پس حق تعالى شيطان را بر او مسلط فرمود تا او را متوجه به شجرهء طبيعت كند و از آن جاذبهء ملكوتى او را به مُلك منصرف كند . قوله عليه السلام : - والعدل و الإحسان - ظاهر آن است كه اين دو عطف باشند بقوله : « الأمر بالمعروف » . يعنى ، إعْرِفوهُمْ بِالأمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَبِالْعَدْلِ وَالإِحْسانِ . و محتمل است عطف باشند بقوله : « المعروف » . يعنى ، إعْرِفوهُمْ بِالأمْرِ بِالْمَعْروفِ وَبِالأمْرِ بِالْعَدْلِ وَالإحْسانِ . فصل در بيان مراد از « اعْرِفُوا اللَّه باللَّه » بدان‌كه در شرح اين حديث شريف و معنى « اعرفوا الله بالله » علماى اعلام - رضوان اللَّه عليهم - هر يك به مناسبت مسلك علمىخود يا مشرب حِكمىخويش بياناتى نمودند ؛ و ما به طريق تلخيص بعضى از آنها را براى تبرك به كلام بزرگان ذكر مىكنيم : اول ، آن است كه جناب ثقةالاسلام ، كلينى - رضوان اللَّه عليه - فرمودند . و ملخّص آن اين است كه خداى تعالى ابدان و ارواح و انوار را خلق فرموده : و خود متفرد در خلق آنهاست ، كسى را شركت در آن نيست ؛ و شبيه به هيچ‌يك از آنها نيست . پس ، هر كس حق را تشبيه كند به يكى از اينها ، خدا را به خدا نشناخته ؛ و اگر تنزيه كند حق را از