وَ بِإسْنادِهِ عَنْ أَبي بَصيرٍ ، قالَ : سَأَلْتُ أَبا عَبْدِاللَّه - عليه السلام - عَنْ قَوْلِ اللَّه تَبارَكَ وتَعالى : وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ « 1 » قَالَ : « خلق من خلق الله تبارك و تعالى ، أعظم من جبرئيل و ميكائيل ؛ كان مع رسول الله - صلى الله عليه و آله - يخبره و يسدده . وهو مع الأئمة من بعده ، صلوات الله عليهم » « 2 » . از حديث اوّل معلوم شد كه براى انبيا و اوصيا - عليهم السلام - مقام شامخى است از روحانيت كه آن را « روح القُدُس » گويند . و به آن مقام احاطهء علمىقيّومى دارند به جميع ذرات كائنات . و در آن روح غفلت و نوم و سهو و نسيان و ساير حوادث امكانيه و تجددات و نقايص مُلكيّه نيست ؛ بلكه از عالم غيب مجرد و جبروت اعظم است . چنانچه از حديث دوم معلوم شود كه آن روح مجرد كامل ، از جبرئيل و ميكائيل ، كه اعظم قاطنين مقام قرب جبروت هستند ، اعظم است . آرى ، اوليايى كه حق تعالى با دو دست قدرت جمال و جلال خود تخمير طينت آنها را كرده و در تجلى ذاتى اوّلى ، به جميع اسماء و صفات و مقام احديت جمع در مرآت كامل آنها ظهور نموده ، و تعليم حقايق اسماء و صفات در خلوتگاه غيب هويت فرموده ، دست آمال اهل معرفت از دامن كبرياى جلال و جمال آنها كوتاه و پاى معرفت اصحاب قلوب از نيل وصول به اوج كمال آنها در گِل است . و در حديث نبوى - صلّى اللَّه عليه و آله - است : « علي ممسوس في ذات الله تعالى » « 3 » . و نويسنده شمّه‌اى از سريان مقام نبوّت و ولايت را چون خفاش كه از آفتاب

--> ( 1 ) - الشورى ( 42 ) : 52 . ( 2 ) - « و با سند خود از ابوبصير روايت كند كه گفت از امام صادق عليه السلام از اين كلام خداوند تبارك و تعالى : « و همچنين روح را به فرمان خويش به سويت فرستاديم ؛ تو نمىدانستى كتاب و ايمان چيست » . پرسيدم ، فرمود : " روح آفريده‌اى است از آفريدگان خداى تبارك و تعالى ، بزرگ‌تر از جبرئيل و ميكائيل . اين روح همراه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود ، او را آگاه مىساخت و استوارش مىداشت . و پس از پيامبر اين روح همراه امامان است " » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 273 ، « كتاب الحجّة » ، « باب الروح التي يسدد اللَّه بها الأئمّة » ، حديث 1 ؛ الوافي ، ج 3 ، ص 630 ، حديث 1 ) ( 3 ) - الوافي ، ج 3 ، ص 515 .