عبادات و مناجات‌هاى آنها . بعضى از آنها در وقت نماز رنگ مباركشان تغيير مىكرد و پشت مباركشان مىلرزيد از خوف آن‌كه مبادا در امر الهى لغزشى شود « 1 » ، با آن‌كه معصوم بودند . از حضرت مولى معروف است كه تيرى به پاى مباركش رفته بود كه طاقت بيرون آوردن نداشت ، در وقت اشتغال به نماز بيرون آوردند و اصلًا ملتفت نشد « 2 » . عزيزم ، اين مطلب از امور ممتنعه نيست . نظير آن در امور عاديه براى مردم بسيار اتفاق مىافتد . انسان در حال غلبهء غضب و غلبهء محبت گاهى از هر امرى غافل مىشود . يكى از دوستان موثّق ما مىگفت وقتى با جمعى از اوباش در اصفهان منازعه كرديم . در بين اشتغال به زد و خورد مىديدم بعضى از آنها مشت به من مىزند ؛ نفهميدم چيست . بعد كه فراغت حاصل شد و به خود آمدم ، معلوم شد با كارد چندين زخم به من زدند كه از آثار آن تا چندى بسترى بودم . البته نكتهء آن هم معلوم است . وقتى كه نفس توجه تام به يك امرى پيدا كرد ، از مُلك بدن غافل مىشود و احساسات از كار مىافتد و همّش همّ واحد مىشود . ما خود در جنگ و جدال مباحثات - نعوذ باللَّه منها - ديديم كه اگر در مجلس هر امرى واقع شود از آن به‌كلى غافل هستيم . ولى افسوس كه ما به هر امرى توجه تام داريم جز به عبادت پروردگار ؛ و از اين جهت استبعاد مىكنيم . در هر صورت ، فراغت قلب از غير حق از امور مهمه است كه انسان بايد با هر قيمت هست تحصيل آن را بكند . و طريق تحصيل آن نيز ممكن و سهل است . با قدرى مواظبت و مراقبت تحصيل مىتوان كرد . بايد انسان مدتى اختيار طاير خيال را به دست گيرد و هر وقت خواست از شاخه‌اى به شاخه‌اى پرواز كند آن را حفظ كند . پس از مدتى مراقبت ، رام و آرام شود و توجه آن از امور متشتته منصرف شود و خير عادت او گردد وَالْخَيْرُ عادَةٌ « 3 » ؛ و فارغ البال اشتغال به توجه به حق و عبادت او پيدا كند .

--> ( 1 ) - ر . ك : صفحهء 489 ؛ سرّ الصلاة ، امام خمينى قدس سره ، ص 85 ؛ آداب الصلاة ، امام خمينى قدس سره ، ص 137 - 138 . ( 2 ) - المحجّة البيضاء ، ج 1 ، ص 397 . ( 3 ) - تحف العقول ، ص 86 ؛ عدّة الداعي ، ص 239 .