نفاق و دورويى را پيش [ تر ] در ذيل يكى از احاديث داديم « 1 » و اكنون احتياج به اعاده ندارد . و جناب صادق - عليه السلام - آثار و علائمى از براى صاحب جهل و مراء ذكر فرمودند كه يكى از آنها اذيت مردم و سوء محضر است ، كه خود يكى از ذمائم و مفاسدى است كه براى هلاكت انسان سبب مستقل است . و در حديث شريف كافى وارد است : « مَنْ آذى لِي وَلِيّاً فَقَدْ بَارَزَنِي بِالْمُحَارَبَةِ » « 2 » . اذيت مؤمنين و دوستان حق را مبارزهء با حق قرار داده و مخاصمهء با آن ذات مقدس شمرده . و احاديث در اين باب بيش از آن است كه در اين مختصر بگنجد . و ديگر از علامات آنها را مراء و تعرض به مقالات و مذاكرات علميه براى غلبه و اظهار فضيلت قرار داده . و اين‌كه مراء را از علامات مراء قرار داده ، تواند بود كه مقصود از مراء اوّل ، صفت قلبى و ملكهء خبيثهء آن است ؛ و آن را كه علامت قرار داده اثر و علامت ظاهرى آن است . و يكى ديگر از علائم و نشانه‌هاى آن اين است كه توصيف حلم و بردبارى كند با آن‌كه متصف به آن نباشد . و اين خود نفاق و دورويى است و ريا و شرك است ؛ چنانچه اظهار خشوع كردن و از ورع خالى بودن نيز از اوضح مصاديق شرك و ريا و نفاق و دورويى است . پس ، اكنون كه معلوم شد اين صفت را مفاسدى عظيمه است كه هر يك از موبقات و مهلكات است . لازم است كه با هر رياضت و زحمتى است خود را از اين خصلت ننگ‌آور و رذيلهء قلب خراب كن و ايمان كُش نجات دهيم ، و دل را از اين ظلمت و كدورت تخليص كنيم ، و قلب را به خلوص نيت و صدق باطن مزين نماييم و صفا دهيم . و در اين باب نكته‌اى است كه انسان اگر قدرى تفكر كند در آن پشتش مىشكند . و

--> ( 1 ) - ر . ك : صفحه 175 . ( 2 ) - « كسى كه يكى از دوستان مرا آزار دهد ، آشكارا به جنگ من برخاسته است » . ( الكافي ، ج 2 ، ص 352 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب من أذى المسلمين واحتقرهم » ، حديث 8 )