مركبه و حجب ملكوتيه است . و اين دو طايفه كه حضرت صادق - عليه السلام - در اين حديث شريف ، كه ما به شرح آن پرداختيم ، ذكر فرمودند در اين مقصد كه ذكر شد شركت دارند ، زيرا كه اصحاب مراء و جدال و همين‌طور اصحاب استطاله و خَتل هر دو اصحاب جهالات و ارباب ضلالات هستند . و از اين جهت آن جهل را كه آن بزرگوار [ از ] علائم طايفهء اولى قرار داده است توان گفت غير از اين معنى متعارف است ؛ بلكه يا مقصود از آن تعميهء امور و القاى مردم در جهالت است ؛ يا مقصود از جهلْ تجاهل و عدم قبول حق است ؛ چنانچه اين هر دو از خواص اصحاب مراء و جدال است . آنها امور حقه و حقايق رايجه را انكار كنند و جهل ورزند براى پيشرفت حرف خود و گرمى بازار باطل و رواج متاع كاسد خويش . و اين‌كه حضرت مردم را سه طايفه قرار دادند - با آن‌كه با يك تقسيم بيش از دو طايفه نيستند و آن تقسيم اوّلى كلى داير بين نفى و اثبات است ، و به يك اعتبار و تقسيم از سه طايفه بيشترند - توان گفت براى آن است كه خواستند دو طايفهء عظيمه و دو نوع بزرگ را كه بيشتر اصحاب جهالات و ضلالات به آن دو رجوع كنند ذكر فرمايند ؛ و لهذا در روايت ديگر آنها را دو طايفه قرار دادند . كافى بِإسْنادِهِ عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّه - عليه السلام - قَالَ : « مَنْ أَرَادَ الْحَدِيثَ لِمَنْفَعَةِ الدُّنْيَا ، لَمْ يَكُنْ لَهُ فِي الآخِرَةِ نَصِيبٌ ، وَمَنْ أَرَادَ بِهِ خَيْرَ الآخِرَةِ ، أَعْطَاهُ اللَّهُ خَيْرَ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ » « 1 » . فرمود « كسى كه اراده نمايد حديث را براى منفعت دنيا ، از براى او در آخرت بهره‌اى نيست ، و كسى كه اراده كند به آن آخرت را ، عطا فرمايد خدا به او خير دنيا و آخرت را » . فصل بيان شمّه‌اى از مفاسد مراء ] ما پيشتر ذكر مفاسد مراء و جدال را در ضمن يكى از احاديث شريفه كرديم « 2 » ؛ و چون اينك نيز مناسب است به ذكر بعضى احاديث و بيان شمه‌اى از مفاسد آن

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 46 ، « كتاب فضل العلم » ، « باب المستأكل بعلمه و المباهي به » ، حديث 2 . ( 2 ) - ر . ك : صفحه 36 .