اين جهت ميل ندارند از محل آبادان معمور به جاى خراب منتقل شوند ؛ چنانچه حضرت ابىذرّ - رضى اللَّه عنه - فرمود . و اين نيز از نقص ايمان و نقصان اطمينان است ، والّا با ايمان كامل ممكن نيست اشتغال به امور دنيّهء دنيويه و غفلت از تعمير آخرت . بالجمله ، اين وحشت‌ها و كراهت و خوف‌ها براى نادرستى اعمال و كج‌رفتارى و مخالفت با مولاست ، و الّا اگر مثلًا حساب ما درست بود و خود ما قيام به محاسبهء خود كرده [ بوديم ] وحشت از حساب نداشتيم ؛ زيرا كه آن‌جا حسابْ عادلانه و مُحاسبْ عادل است ، پس ترس ما از حساب از بدحسابى خود ما است و از دغل بودن و دزدى ، [ نه ] از محاسبه است . و در كافى شريف سند به حضرت موسى بن جعفر - عليه السلام - رساند ، قَالَ : « ليس منا من لم يحاسب نفسه في كل يوم ، فإن عمل حسنا ، استزاده الله ؛ وإن عمل سيئا ، استغفر الله منه و تاب إليه » « 1 » . فرمود : « نيست از ما كسى كه محاسبه نكند نفس خود را در هر روز ؛ پس اگر عمل نيكى كرده ، از خداى تعالى زيادت طلبد ؛ و اگر عمل بدى كرده ، طلب مغفرت كند از خداوند از آن و توبه كند به سوى او » . پس اگر حساب خود را كشيدى ، در موقف حساب گرفتارى ندارى و از آن باكى براى تو نيست . و همين‌طور ساير مهالك و مواقف آن عالم تابع اعمال اين عالم است . مثلًا اگر در اين عالم به راه راست نبوت و طريق مستقيم ولايت قدم زده باشى و از جادهء ولايت على بن ابى طالب - عليه السلام - اعوجاج پيدا نكرده باشى و لغزش پيدا نكنى ، خوفى براى تو در گذشتن از صراط نيست ؛ زيرا كه حقيقت صراطْ صورت باطن ولايت است ؛ چنانچه در احاديث وارد است كه امير المؤمنين صراط است « 2 » . و در حديث ديگر است كه « ماييم صراط مستقيم » « 3 » . و در زيارت مباركهء جامعه است كه « أنتم السبيل

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 453 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب محاسبة العمل » ، حديث 2 . ( 2 ) - عن أبي عبداللَّه عليه السلام قالَ : « الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِيمُ أَمِيرُ الْمُؤمِنِينَ عليٌّ عليه السلام » . ( معاني الأخبار ، ص 32 ، حديث 2 و 3 ؛ تفسير القمّي ، ج 1 ، ص 28 ) ( 3 ) - عَنْ سيّد العابدين عليّ بن الحسين عليه السلام قال : « لَيْسَ بَيْنَ اللَّه وَبَيْنَ حُجَّته حِجَابٌ ؛ فَلا للَّه‌دُونَ حُجَّتِهِ سَتْرٌ ، نَحْنُ أبْوابُ اللَّه ، وَنَحْنُ الصِّراطُ المُسْتَقِيمُ ؛ وَنَحْنُ عَيْبَةُ عِلْمِهِ ؛ وَنَحْنُ تَراجِمَةُ وَحْيِهِ ؛ وَنَحْنُ أرْكَانُ تَوْحيدِهِ ؛ وَنَحْنُ مَوضِعُ سِرِّهِ » ؛ « امام سجاد عليه السلام فرمود : « بين خدا و حجّت او حجاب نيست ، خدا را پرده‌اى غير از حجت نيست ، ما أبواب خدا و صراط مستقيم و گنجينهء علم او هستيم ؛ ترجمان وحى او و اساس توحيد او و جايگاه سرّ او هستيم » . ( معاني الأخبار ، ص 35 ، حديث 5 )