مقدس اين فتح و ساير فتوحات واقع مىشود . و مادامى كه سالك در عالم قلب است و رسوم و تعينات قلبيه در او حكمفرماست ، باب اسماء و صفات بر او مغلق و منسد است . و پس از آن‌كه به تجليات اسمائى و صفاتى رسوم عالم قلب فانى شد و آن تجلياتْ صفات قلب و كمالات آن را افنا نمود « فتح مبين » رو دهد ، و باب اسماء و صفات به روى او مفتوح گردد و رسوم متقدمهء نفسيه و متأخرهء قلبيه زائل و فانى شود و در تحت غفاريت و ستاريت اسماء مغفور گردد . و گويند : اشاره به اين فتح است قول خداى تعالى : إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً * لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ . ما فتح آشكاراى عالم اسماء و صفات را بر تو نموديم تا در تحت غفاريت اسماء الهيه ذنوب نفسيهء متقدمه و قلبيهء متأخره مغفور شود . و اين فتح باب « ولايت » است . و مادامى كه سالك در حجاب كثرت اسمائى و تعينات صفاتى است ، ابواب تجليات ذاتيه به روى او مغلق است . و چون تجليات ذاتيهء احديه براى او شود و جميع رسوم خَلقيه و امريه را فانى نمايد و عبد را مستغرق در عين جمع نمايد ، « فتح مطلق » شود و ذنب مطلق مغفور گردد ؛ و با تجلّى احدى ذنب ذاتى ، كه مبدأ همهء ذنوب است ، سَتر شود ؛ « وُجودُكَ ذَنْبٌ لا يُقاسُ بِهِ ذَنْبٌ » « 1 » . و گويند اشاره به اين فتح است قول خداى تعالى : إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ « 2 » . پس با « فتح قريب » ابواب معارف قلبيه مفتوح شود و ذنوب نفسيه مغفور گردد . و با « فتح مبين » ابواب ولايت و تجليات الهيه مفتوح گردد ، و بقاياى ذنوب نفسيهء متقدمه و ذنوب قلبيهء متأخره آمرزيده شود . و با « فتح مطلق » فتح تجليات ذاتيهء احديه گردد و ذنب مطلق ذاتى مغفور شود . و بايد دانست كه فتح قريب و فتح مبين عام است نسبت به اوليا و انبيا و اهل معارف .

--> ( 1 ) - « وجود تو خود گناهى است كه هيچ گناهى با آن قابل قياس نيست » . ( اين شعر در كتاب‌هاى عرفانى آمده وكامل آن اين است : « فقلت و ما أذنبت ، قالت مجيبة / وجودك ذنب لا يقاس به ذنب » . ر . ك : شرح فصوص الحكم ، قيصرى ، ج 1 ، ص 626 ) ( 2 ) - « زمانى كه يارى خدا و پيروزى و گشايش فرا رسيد » . ( النصر ( 110 ) : 1 )