آن [ به ] طريق اجمال خالى از فايده نيست . بايد دانست كه در محل خود مقرر است كه عين ثابتِ انسان كامل مظهر اسم « اللَّه » الاعظم ، كه امام ائمهء اسماء است ، مىباشد ؛ و اعيان ساير موجودات در ظل عين انسان كامل در علم و عالَم اعيانْ مقرر ، و در عين و عالَم تحققْ موجود است « 1 » . پس ، اعيان جميع دايرهء وجود مَظهر عين انسان كامل است در عالم اعيان ؛ و جميع موجودات مظاهر جمال و جلال او هستند در عالم ظهور . و از اين جهت ، هر نقص كه در عالمِ تحقق واقع شود و هر ذنبى كه از مظاهر بروز كند ، چه ذنوب تكوينى يا تشريعى باشد ، به حكم ظاهر و مَظهر به ظاهر منسوب است حقيقتاً و بىشائبهء مجاز . گرچه ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ « 2 » ، و لكن قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ « 3 » . و اشاره به اين مطلب در اخبار بسيار است ؛ چنانچه فرمايد : « نحن السابقون الآخرون » « 4 » . و فرمايد : « آدم و من دونه تحت لوائي يوم القيامة » « 5 » . و فرمايد : « أول ما خلق الله روحي - يا - نوري » « 6 » و فرمايد : « سبحنا فسبحت الملائكة ؛ قدسنا فقدست الملائكة » « 7 » . و فرمايد : « لو لانا ما عرف الله » « 8 » و فرمايد : « لو لاك لما خلقت

--> ( 1 ) - ر . ك : حديث سى و هشتم ؛ مصباح الهداية إلى الخلافة و الولاية ، المشكاة الاولى ، مصباح 33 ؛ شرح دعاءالسحر ، ص 72 - 73 ، و 82 - 83 ؛ شرح فصوص الحكم ، قيصرى ، ص 63 و 117 . ( 2 ) - « هر بدى به تو مىرسد از خود تو است » . ( النساء ( 4 ) : 79 ) ( 3 ) - « بگو همه ( نيكىها و بدىها ) از سوى خداست » . ( النساء ( 4 ) : 78 ) ( 4 ) - « ماييم سابقين آخرين » . ( بصائر الدرجات ، ص 83 ، حديث 10 ؛ بحار الأنوار ، ج 24 ، ص 4 ، حديث 11 . در اين مصادر « نحن السابقون ونحن الآخرون » آمده است ) ( 5 ) - « روز حشر آدم و غير او تحت لواى من خواهند بود » . ( مناقب آل أبي طالب عليه السلام ، ج 1 ، ص 267 ، فصل في اللطائف ؛ بحار الأنوار ، ج 16 ، ص 402 ، حديث 1 ) ( 6 ) - « نخستين چيزى كه خدا آفريد روح من ( يا نور من ) بود » . ( بحار الأنوار ، ج 54 ، ص 309 ، و ج 1 ، ص 97 ، حديث 7 ، وج 15 ، ص 24 ، حديث 44 ؛ شرح اصول الكافي ، صدر المتألهين ، ج 1 ، ص 216 ) ( 7 ) - « ما خدا را تسبيح كرديم ، سپس ملائكه تسبيح مىكردند ؛ ما خدا را تقديس كرديم ، سپس ملائكه تقديس‌مىكردند » . ( عوالي اللآلي ، ج 4 ، ص 122 ، حديث 201 ، با كمى تفاوت ) ( 8 ) - امام صادق عليه السلام فرمود : « اگر ما نبوديم خداوند شناخته نمىشد » . ( مسائل علي بن جعفر ، ص 320 ، حديث 801 ؛ بصائر الدرجات ، ص 81 ، حديث 3 ؛ بحار الأنوار ، ج 25 ، ص 5 ، حديث 7 ، و ج 26 ، ص 247 ، حديث 15 )