سُمِّىَ بُهْتاناً » « 1 » انتهى . محقق محدّث ، مجلسى - عليه الرحمة - فرمايد : « اين معنى لغوى است » « 2 » . انتهى . ولى ظاهر چنين نمايد كه صاحب صحاح معنى اصطلاحى را بيان كرده نه معنى لغوى را ؛ زيرا كه معنى لغوى « غاب » و « اغتاب » ، و ساير تصاريف آن ، اين نيست ، بلكه معناى اعمّى از آن است . و لغويّين گاه معنى اصطلاحى يا شرعى را در كتب خود مىنگارند . و از صاحب قاموس منقول است كه « غاب » را به معنى « عاب » گرفته « 3 » . و عن المصباح المنير : « اغْتابَهُ إذا ذَكَرَهُ بِما يَكْرَهُهُ مِنَ الْعُيُوبِ ، وَهُوَ حَقٌّ » « 4 » . به گمان نويسنده هيچ‌يك از مذكورات متن معنى لغوى نباشد ؛ بلكه در هر يك قيودى است كه با معنى اصطلاحى اختلاط پيدا كرده . در هر صورت بحث در اطراف معنى لغوى چندان فايده ندارد ؛ عمده به دست آوردن موضوع شرعى است كه متعلق تكليف شده . و على الظاهر در اين مورد اين موضوع قيود شرعيه دارد كه خارج از فهم عرفى و معنى لغوى است . و پس از اين در اطراف موضوع بيانى پيش مىآيد . « وَالأكْلَةُ » ، كَفَرْحَةِ ، داءٌ فِي الْعُضْوِ يأْتَكِلُ مِنْهُ . كَما فِي الْقامُوس وَغَيْرهِ . وَقَدْ يُقْرَءُ بِمَدِّ الْهَمْزَةِ عَلى وَزْنِ فاعِلَة ؛ أَي الْعِلَّةُ الَّتي تَأْكُلُ اللَّحْمَ . وَالأوَّلُ أَوْفَقُ بِاللّغَةِ . كَذا قالَ الْمَجْلِسىَّ « 5 » . « مجلسى فرموده : اكلة بر وزن فَرْحَة ، دردى است در عضو كه از آن مىخورد . چنانچه در قاموس و غير آن مذكور است . و گاهى بر وزن « فاعلة » خوانده شده ؛ يعنى

--> ( 1 ) - « اغتابه ، اغتياباً . چون در غيبت افتد و در غياب كسى بدى وى گويد كه نام آن « غيبت » است . و غيبت آن است كه در غياب كسى سخنى گويد كه اگر آن كس بشنود رنجيده گردد . چون آن سخن راست باشد ، آن را غيبت گويند ؛ و چون دروغ باشد آن را بهتان نامند » . ( الصحاح ، ج 1 ، ص 196 ) ( 2 ) - مرآة العقول ، ج 10 ، ص 406 . ( 3 ) - القاموس المحيط ، ج 1 ، ص 116 ، مادّهء « الغيب » . ( 4 ) - « صاحب مصباح المنير گويد : گويند : « غيبت كرد او را » وقتى كه او را به صفات ناپسند كه او آنها را ناخوش دارد ياد كند و سخن گوينده راست باشد » . ( المصباح المنير ، ص 458 ( با كمى تفاوت ) ؛ المكاسب ، ضمن تراث الشيخ الأعظم ، ج 1 ، ص 321 ، با كمى تفاوت ) ( 5 ) - مرآة العقول ، ج 10 ، ص 406 .