معاصى ، و فعل واجبات ، و جبران آنچه از او فوت شده در ايّام حيات ؛ و بالأخره عزم بر اين‌كه ظاهر و صورت خود را انسان عقلى و شرعى نمايد كه شرع و عقل به حسب ظاهر حكم كنند كه اين شخص ، انسان است . و انسان شرعى عبارت از آن است كه موافق مطلوبات شرع رفتار كند ، و ظاهرش ظاهر رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - باشد ؛ و تأسّى به آن بزرگوار بكند در جميع حركات و سكنات و در تمام افعال و تروك . و اين امرى است بس ممكن ، زيرا كه ظاهر را مِثل آن سَرور كردن امرى است مقدور هر يك از بندگان خدا . و بدان‌كه هيچ راهى در معارف الهيه پيموده نمىشود مگر آن‌كه ابتدا كند انسان از ظاهر شريعت . و تا انسان متأدّب به آداب شريعت حقّه نشود ، هيچ‌يك از اخلاق حسنه از براى او به حقيقت پيدا نشود ؛ و ممكن نيست كه نور معرفت الهى در قلب او جلوه كند و علم باطن و اسرار شريعت از براى او منكشف شود ، و پس از انكشاف حقيقت و بروز انوار معارف در قلب نيز متأدّب به آداب ظاهره خواهد بود . و از اين جهت دعوى بعضى باطل است كه به ترك ظاهر ، علم باطن پيدا شود . يا پس از پيدايش آن به آداب ظاهره احتياج نباشد ، و اين از جهل گوينده است به مقامات عبادت و مدارج انسانيت . و شايد موفّق شدم به بيان بعضى از آن در اين ورقه‌ها ، إن شاء اللَّه تعالى . فصل در اهميّت عزم ] اى عزيز ، بكوش تا صاحب « عزم » و داراى اراده شوى ، كه خداى نخواسته اگر بىعزم از اين دنيا هجرت كنى ، انسان صورى بىمغزى هستى كه در آن عالم به صورت انسان محشور نشوى ، زيرا كه آن عالم محل كشف باطن و ظهور سريره است ، و جرأت بر معاصى كم‌كم انسان را بىعزم مىكند ، و اين جوهر شريف را از انسان مىربايد . استاد معظّم ما - دامَ ظِلُّهُ - مىفرمودند : بيشتر از هر چه گوش كردن به تغنّيات سلب اراده و عزم از انسان مىكند .