اسارت و رقيت در تحت فرمان شهوت و غضب باشد . خداى تعالى فرمايد : وَ وَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً « 1 » . « [ و ] يافتند آنچه كرده بودند حاضر » . و فرمايد : لَها ما كَسَبَتْ وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ « 2 » . آنچه به ما مىرسد در آن عالم ، صورت اعمال خود ماست . سلسله‌هاى پيچ در پيچ شهوات و هواها را پاره كن و كند قلب را بشكن و از اسارت بيرون بيا و در اين عالم آزادانه زيست كن تا در آن عالم آزاد باشى ؛ و گرنه صورت اين اسارت را در آن‌جا حاضر خواهى ديد . و بدان‌كه آن طاقت فرساست . اولياى خدا با آن كه از اسر و رقّيت به كلى خارج شده بودند و به حريت مطلقه نائل بودند ، با اين حال دل‌هاى آنها چنان لرزان بود و از عاقبت امر چنان ناله مىكردند و جزع مىنمودند كه عقول متحير از آن است . فصل انسان در قيد اسارت نفس و شهوات به مقامات معنوى نائل نمىشود ] گرچه مطالبى كه در اين اوراق است از امور شايعهء رايجه و از مكررات بايد به شمار آورد ، ولى باكى از اين تكرار نيست . تذكر نفس و تكرار حق امر مطلوبى است ؛ و از اين جهت در اذكار و اوراد و عبادات و مناسكْ تكرار مطلوب است . و نكتهء اصلى آن عادت دادن نفس و مرتاض نمودن آن است . پس ، از تكرار اى عزيز [ ملول ] مشو ؛ و بدان‌كه تا انسان در قيد اسارت نفس و شهوات آن است و سلسله‌هاى طولانى شهوت و غضب در گردن اوست ، به هيچ يك از مقامات معنوى و روحانى نائل نمىشود ، و سلطنت باطنيهء نفس و ارادهء نافذهء آن بروز و ظهور نمىكند و مقام استقلال و عزت نفس ، كه از بزرگ‌ترين مقامات كمال روحانى است ، در انسان پيدا نمىشود . بلكه اين اسارت و رقّيتْ باعث مىشود كه انسان سرپيچ از اطاعت نفس نباشد در هيچ حال . و چون سلطنت نفس اماره و شيطان در باطن قوى شد و تمام قوا سر به رقّيت و

--> ( 1 ) - الكهف ( 18 ) : 49 . ( 2 ) - البقرة ( 2 ) : 286 .