وجههء نفس رو به فساد و منكوس است إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ « 1 » . از اين جهت به مجرد فى الجمله ناپرهيزى امراض بر او غلبه كند و رخنه‌ها از اطراف بر او باز كند تا صحت را به كلى از بين ببرد . پس ، انسانِ مايل به صحت نفس و شفيق به حال خود و علاقه‌مند به صحت ، پس از تنبه به اين‌كه راه چاره از خلاصى از عذاب اليم منحصر است به عمل كردن به دستور انبيا و دستورات آنها منحصر است به دو چيز ؛ يكى اتيان به مصلحات و مستصحّات نفسانيه و ديگر پرهيز از مضرات و مولمات آن ، و معلوم است كه ضرر محرّمات در مفسدات نفسانيه از همه چيز بيشتر است و از اين سبب محرّم شده‌اند ، و واجبات در مصلحات از هر چيز مهمتر است و از اين جهت واجب شده‌اند ، و افضل از هر چيز و مقدم بر هر مقصد و مقدمهء پيشرفت و راه منحصر مقامات و مدارج انسانيه اين دو مرحله است كه اگر كسى مواظبت به آنها كند از اهل سعادت و نجات است ، و مهمترين اين دو تقواى از محرّمات است - و اهل سلوك نيز اين مقام را مقدم شمارند بر مقام اوّل ، و از مراجعهء به اخبار و آثار و خطب نهج البلاغه واضح شود كه حضرات معصومين نيز به اين مرحله بيشتر اهميت داده‌اند - پس ، اى عزيز اين مرحلهء اوّل را خيلى مهم شمار و مواظبت و مراقبت در امر آن نما كه اگر قدم اوّل را درست برداشتى و اين پايه را محكم كردى ، اميد وصول به مقامات ديگر است ، والّا رسيدن به مقاماتْ ممتنع و نجات بس مشكل و صعب مىشود . جناب عارف بزرگوار و شيخ عالى مقدار ما « 2 » مىفرمودند كه مواظبت به آيات شريفهء آخر سورهء « حشر » ، از آيهء شريفهء يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ « 3 » تا آخر سورهء مباركه با تدبّر در معنى آنها در تعقيب نمازها خصوصاً در اواخر شب كه قلب فارغ البال است ، خيلى مؤثر است در اصلاح نفس . و نيز براى

--> ( 1 ) - « همانا نفس امر به زشتى كند » . ( يوسف ( 12 ) : 53 ) ( 2 ) - مرحوم شاه آبادى رحمه الله . ( 3 ) - « اى ايمان آورندگان تقوا پيشه كنيد و هر كس بايد بنگرد براى فردا چه پيش فرستاده است » . ( الحشر ( 59 ) : 18 )