و در حديث نبوى - صلّى اللَّه عليه و آله - است كه تفكر يك ساعت از عبادت يك سال بهتر است « 1 » . و در حديث ديگر است كه تفكر يك ساعت بهتر است از عبادت شصت سال « 2 » ، و در حديث ديگر هفتاد سال « 3 » ؛ و از بعض علماى فقه و حديث هزار سال هم حديث شده . در هر صورت ، از براى آن درجات و مراتبى است ، و از براى هر مرتبه‌اى نتيجه يا نتايجى است كه ما به ذكر بعضى از آن مىپردازيم . [ تفكر در حق و برهان صديقين ] اوّل تفكر در حق و اسماء و صفات و كمالات اوست . و نتيجهء آن علم به وجود حق و انواع تجلّيات است و از آن ، علم به اعيان و مظاهر رخ دهد . و اين افضل مراتب فكر و اعلى مرتبهء علوم و اتقن مراتب برهان است ؛ زيرا كه از نظر به ذات علت و تفكر در سبب مطلقْ علم به او و مسبَّبات و معلولات پيدا شود . و اين نقشهء تجلّيات قلوب صدّيقين است ، و از اين جهت آن را « برهان صدّيقين » گويند « 4 » ؛ زيرا كه « صدّيقين » از مشاهدهء ذاتْ شهود اسماء و صفات كنند ، و در آيينهء اسماءْ اعيان و مظاهر را شهود نمايند . و اين‌كه اين قسم برهان را « برهان صدّيقين » گوييم براى آن است كه اگر صدّيقى

--> ( 1 ) - قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله و سلم : « تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ » . ( إحياء علوم الدين ، ج 4 ، ص 615 ؛ معراج السعادة ، ص 648 ) ( 2 ) - قال النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله و سلم : « تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيرٌ مِن عِبَادَة سِتّين سَنَةً » . ( تفسير الصافي ، ج 1 ، ص 377 ؛ بحار الأنوار ، ج 66 ، ص 293 ) ( 3 ) - قال النَّبِيُّ صلى الله عليه و آله و سلم : « تَفَكّر سَاعَةٍ خَيرٌ مِن عِبادَة سَبعِين سَنَةً » . ( أوصاف الأشراف ، ص 47 ، « باب التفكّر » ؛ مفاتيح الغيب ، صدر المتأ لّهين ، ص 302 ؛ شرح المنظومة ، ج 5 ، ص 367 ) ( 4 ) - الإشارات و التنبيهات ، ص 276 ، نمط 4 ، تنبيه 29 ؛ الحكمة المتعالية ، ج 6 ، ص 13 - 14 .