حديث دوازدهم تفكّر ] الحديث الثاني عشر : بِسَندي الْمتَّصلِ إلى مُحَمَّدِ بْنِ يَعْقُوبَ - رضوان اللَّه عليه - عَنْ عَلِيِّ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ النَّوْفَلِيِّ ، عَنِ السَّكُونِيِّ ، عَنْ أَبِي عَبْدِاللَّهِ - عليه السلام - قَالَ : « كان أمير المؤمنين [ عليه السلام ] يقول : نبه بالتفكر قلبك ؛ وجاف عن الليل جنبك ؛ واتق الله ربك » « 1 » . ترجمه : « حضرت صادق - عليه السلام - فرمود : بود امير المؤمنين عليه السلام كه مىفرمود : " آگاه نما دل خود را به انديشه نمودن ؛ و دور كن از شبْ پهلوى خود را ؛ و بپرهيز خداوند پروردگار خويش را " » . شرح : « كان يقول » مفادش غير از « قال » يا « يقول » است ؛ زيرا كه از آن استفادهء دوام و استمرار مىشود . معلوم مىشود حضرت اين كلام را مكرر مىفرمودند . و « تنبيه » آگاهى دادن از غفلت و بيدار كردن از خواب است . و در اين‌جا هر دو معنا مناسب است ؛ زيرا كه قلوبْ قبل از تفكر در غفلت مغمور و در خواب اندرند ، و با آن از غفلت درآيند و از خواب انگيخته شوند . و خواب و بيدارى و غفلت و هشيارى مُلك بدن و ملكوت نفس با هم مختلف‌اند : چه بسا چشم ظاهرْ بيدار و جنبهء مُلك هوشيار است ، و چشم باطن و بصيرت در خواب‌گران و جنبهء ملكوت نفس در غفلت و بيهوشى است .

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 54 ، « كتاب الإيمان و الكفر » ، « باب التفكّر » ، حديث 1 .