فصل در بيان بعض اقسام نفاق است بدان اى عزيز ، كه يكى از مراتب نفاق و دورويى و دوزبانى نفاق با خداوند متعال و دورويى كردن با مالك الملوك و ولىّالنعم است ، كه ما در اين عالم مبتلاى به آن هستيم و از آن غافليم ؛ و پرده‌هاى ضخيم جهل و نادانى و حجاب‌هاى ظلمانى خودخواهى و حبّ دنيا و نفس به‌طورى آن را به ما مستور كرده كه بعيد است تا پس از كشف سراير و رفع حجب و كوچ كردن از عالم طبيعت و رخت بستن از دار غرور و نشئهء غفلت‌انگيز تنبّه بر آن پيدا كنيم . اكنون به خواب غفلت فرو رفته و سكر طبيعت و مستى هواى و هوس ما را گرفته و تمام زشتىها و اخلاق و اعمال و اطوار فاسده را در نظر ما خوب و زيبا جلوه مىدهد . يك وقت هم كه از خواب بيدار شويم و از اين مستى و سرگرمى به خود آييم ، كار از دست رفته و در زمرهء منافقان و دورو و دو زبانان محشور شده با دو زبان از آتش يا دو صورت مشوّه زشت محشور شويم ؛ و هرچه فرياد كنيم : رَبِّ ارْجِعُونِ « 1 » ، كَلّا جواب آيد . و اين دورويى چنان است كه من و تو در تمام مدت عمر اظهار كلمهء توحيد و دعوى اسلام و ايمان ، بلكه محبت و محبوبيت ، مىكنيم ؛ هر كدام هر قدر اشتها داريم دعوى مىكنيم : اگر از عامه خلق و عوام هستيم ، دعوى اسلام و ايمان يا زهد و خلوص كنيم و اگر از اهل علم و فقاهت هستيم دعوى كمال اخلاص و ولايت و خلافت رسول كنيم ، و متشبّث مىشويم به‌قول منقول از رسول اكرم صلّى اللَّه عليه وآله : « اللهم ارحم خلفائي » « 2 » و قول صاحب الأمر روحى له الفداء : « إنهم حجتي » « 3 » ، و ساير اقوال منقوله از

--> ( 1 ) - « پروردگارا ، مرا باز گردان » . ( المؤمنون ( 23 ) : 99 ) ( 2 ) . « بار الها ، جانشينان مرا مورد رحمت خويش قرار ده » . ( من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 302 ، حديث 915 ؛ وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 91 ، « كتاب القضاء » ، « أبواب صفات القاضي » باب 8 ، حديث 50 ) ( 3 ) - « همانا ايشان حجت من هستند » . ( كمال الدين ، ص 484 ، حديث 4 ؛ وسائل الشيعة ، ج 27 ، ص 140 ، « كتاب القضاء » ، « أبواب صفات القاضي » ، باب 11 ، حديث 9 )