ممكن نيست زائل شود مگر آن‌كه منشأ آن زائل گردد . در آن عالم ملكات به قدرى با شدت و قوّت ظهور مىكند كه زوال آن يا ممكن نيست - آن وقت انسان مخلد است در جهنم - و اگر با فشارها و سختىها و آتش‌ها زائل شود ، پس از قرن‌هاى ربوبى شايد زائل شود . پس ، اى عاقل چيزى را كه با يك ماه يا يك سال زحمت جزئى دنيايى با اختيار خود ممكن است اصلاح كرد و گرفتارى دنيا و آخرت را به آخر رساند ، نگذار بماند و تو را هلاك كند . فصل در بيان ريشهء فسادهاى اخلاقى است پيش از اين ذكر شد كه ايمان ، كه حظّ قلب است ، غير از علم ، كه حظّ عقل است ، مىباشد « 1 » . كلّيهء مفاسد اخلاقى و اعمالى از اين است كه قلب بىخبر از ايمان است و آنچه عقلْ ادراك به واسطهء برهان عقلى يا اخبار انبيا كرده به قلب نرسانده و دل از او بىخبر است . يكى از معارفى كه حكيم و متكلّم و عامهء مردم از اهل شرايع تصديق دارند و جاى شبهه براى احدى نيست ، آن است كه آنچه به قلم قدرت حكيم علىالاطلاق - جلّت قدرته - جريان پيدا كرده ، از وجود و كمالات آن و از بسط نعمت و تقسيم آجال و ارزاق ، بهترين نقشه و جميل‌ترين نظام است و مطابق با مصالح تامّه ؛ و نظام كلّى اتمّ نظام متصوَّر است . منتها هر يك به لسان خاص خود و اصطلاح مخصوص به فن خود طورى بيان اين لطيفهء الهيه و حكمت كامله را كرده [ اند ] : عارف گويد : ظلّ جميلِ

--> ( 1 ) - ر . ك : صفحه 42 .