السيد الخميني
شناسنامه 5
شرح چهل حديث ( اربعين حديث ) ( فارسى )
مقدمة بسم اللَّه الرحمن الرحيم چهل حديث يكى ديگر از آثار ضمير فيض پذير عارف و عالم ربّانى ، حضرت امام خمينى سلام اللَّه عليه ، است . معظم له اين كتاب را در شرح و بيان چهل حديث از احاديث موروث از معصومان نگاشتهاند . سنت « اربعين » نويسى از قديم الايام در ميان علماى دين معمول بوده است ، و حضرت امام نيز براى مسلوك داشتن سنت سلف بر عهده گرفته بودند كه كتابى در اين زمينه تصنيف كنند . مطاوى كتاب همه در تفحص از حقيقت اخبارى از پيشوايان معصوم دين و سرشار از تذكرات اخلاقى و نكات عرفانى و حكمى است . « اربعين » ( چهل حديث ) عنوان كتابهايى است كه معمولا در بردارندهء 40 حديث است ، يا آنكه 40 باب است در حديث . تأليف « اربعينيات » ظاهرا از قرن چهارم هجرى معمول شده و در كتابهاى عربى به « كتب الاربعينيات » معروف است . بناى اربعينيات حديث مشهورى است كه در طرق كثير روايت شده ، و آن حديث چنين است : من حفظ على أمتى أربعين حديثا في أمر دينها ، بعثه اللَّه تعالى يوم القيامة في زمرة الفقهاء و العلماء . كسانى همچون ابو بكر كلاباذى ( وفات 380 ) و أبو عبد الرحمن سلمى و أبو نعيم اصفهانى و شيخ بهايى ، و غير ايشان در اين باب تأليف كردهاند ، و هر يك اربعين خود را به قصدى پرداختهاند ، مثلا يكى احاديث مربوط به توحيد ، و يكى احاديث دربارهء زهد و نسك و مواعظ ، و ديگرى احاديث در باب عبادات را جمع كرده ، مانند اربعين حاوى 40 حديث از طريق اهل بيت نبوت از شيخ بهايى ، كه ابن خاتون ، از علماى شيعه و از شاگردان شيخ ، بر آن شرح نوشته است . اربعين مجلسى دوم ، شرحى مفصل به عربى بر 40 حديث كه تقريرات درسى مجلسى است . يا كتاب الاربعين از شهيد اوّل كه مشتمل است بر 40 حديث ، بدون شرح و توضيح ، و بيشتر احاديث آن در باب عبادات است . يا اربعين نور الدين عبد الرحمن جامى كه حاوى 40 حديث و ترجمهء منظوم آنهاست . كتاب حاضر در اصل تقريرات امام خمينى ، قدس اللَّه روحه ، بوده است كه مضامين آن را در مدرسهء فيضيه و ملا صادق در قم براى شاگردان خود ايراد فرموده بودند ، سپس تصميم گرفتند كتابى در همين زمينه تأليف كنند ، و اين كتاب را در 1358 ه . ق . به پايان آوردند .