مىشود كه اگر براى اين كار نيز برنامه ريزى شود آثار عظيم آن در جهان اسلام همه ساله ظاهر مىگردد . 4 - در روايات اسلامى « فلسفهء اقتصادى » نيز يكى از اسرار و اهداف حج شمرده شده است . ممكن است كسانى تصوّر كنند كه حج با مسائل اقتصادى چه كار دارد ؟ ولى وقتى توجّه مىكنيم كه مهمترين مشكل مسلمين امروز همان وابستگى اقتصادى آنها به دشمنان اسلام است ، و در كنار مراسم حج مىتوان كنگره‌ها و سمينارهاى عظيمى از اقتصاددانان جهان اسلام به وجود آورد ، و مسلمين را از اين نظر از زير سلطهء اجانب رهايى بخشيد ، اهمّيّت اين موضوع روشن مىشود . « 1 » خلاصه اين كه حج ، اسرار مهمّى دارد كه شايسته است در كتابهاى جداگانه تدوين و به همهء مسلمين ، مخصوصاً جوانان مسلمان ، تعليم داده شود . با توجّه به مقدّمهء فوق به سراغ مسائل و احكام حج مىرويم .

--> ( 1 ) اين چهار فلسفه در حديثى از امام علىّ بن موسى الرّضا عليه السلام نقل شده است . به وسائل الشّيعه ، جلد 8 ، صفحهء 7 ، حديث شمارهء 15 ، مراجعه فرماييد .