الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

49

مشكات هدايت ( فارسى )

نيروى پيش برنده نيرويى است كه دستگاه را به سوى مقصود پيش مىبرد و نيروى بازدارنده دستگاه را در جايى كه مىخواهد منحرف شود ، حفظ مىكند . تمام دستگاههايى كه حركت مادّى يا معنوى دارد اين دو نيرو را در مقابل هم لازم دارد تا سالم به مقصد برسد . خوف ورجا به عنوان دو نيروى بازدارنده و پيش برنده ، نقش مهمّى در مسائل اخلاقى دارد و در روايات بر آن تأكيد فراوانى شده است . در بعضى از روايات آمده است كه اگر تمام عبادت عابدان دنيا را انجام دهى ، بايد از عمل خود خوف داشته باشى و اگر تمام گناهان را مرتكب شدى ، مايوس نباش ، شايد در مسير صحيح قرار بگيرى . امام عليه السلام در اين روايت مىفرمايد تو با ايمان نمىباشى ، مگر اين كه اين دو نيرو در تو زنده باشد و اين دو نيرو دو نشانه دارد كه امام آن دو را بيان كرده و مىفرمايد : اگر از غضب خدا مىترسى ، گناه نكن كه اگر گناه كنى خوف تو دروغين است و اگر اميد به رحمت خدا دارى ، بايد كارى كنى كه مورد رحمت خدا قرارگيرى و اگر چنين نكنى ، رجاى تو دروغين است . بنابراين اگر بخواهيم انسانهاى با ايمان را بشناسيم نشانهء آن خوف و رجا است و علامت خوف و رجاى راستين اين است كه در عمل ظاهر باشد ( عمل او نشان دهندهء حالت درونيش باشد ) . اين دو مقياس در جامعه هم هست ، يعنى همان گونه كه انسان نبايد مغرور و مأيوس باشد ، جامعه هم بايد چنين باشد ، به اين معنى كه بايد به پيروزيش اميدوار باشد ولى از ضربات دشمن هم بترسد و بين