الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
25
مشكات هدايت ( فارسى )
شرح حديث : امام صادق عليه السلام در اين حديث دو مطلب را بيان مىكند ، يك قاعدهء كلّى و يك مصداق روشن . قاعدهء كلّى اين است كه با اعمال خودتان باعث آبروريزى ما نشويد ، يعنى به گونهاى باشيد كه وقتى مردم شما را مىبينند به صاحبان آن مكتب درود بفرستند و بگويند آفرين به كسانى كه چنين افرادى را تربيت كردهاند و باعث بىآبرويى ما نشويد ، زيرا ما فرزندان پيغمبر صلى الله عليه و آله هستيم ، سپس انگشت روى مصداق خاص مىگذارند كه زبان است . علماى علم اخلاق مىگويند در سير و سلوك الى اللَّه اوّلين عضوى كه بايد اصلاح شود زبان است و تا زبان اصلاح نشود دل پاك نمىشود . زبان كليد تمام وجود انسان است به طورى كه انسانها را از زبانشان مىتوان شناخت ، « اخْتَبِروهُمْ بِصِدْقِ الحَدِيثِ » وقتى خواستيد مردم را امتحان كنيد ، ببينيد راست مىگويند يا دروغ . زبان اگر قفل و بست داشته باشد ، روى حساب و كتاب صحبت كرده و در آنچه كه مىگويد دقّت مىكند . يكى از طرق حفظ زبان همان دستور آخر روايت است كه مىگويد : « كفّوها عن الفضول » يعنى زياد صحبت نكنيد . كم سخن گفتن يكى از راههاى نخستين سير و سلوك و نام آن « صَمت » است . يكى از دانشمندان مىگويد پنج چيز است كه هر ناقصى را كامل مىكند :