الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
105
مشكات هدايت ( فارسى )
است كه سرچشمهء افعال حسن ديگر مىشود و يا قبيحى است كه سرچشمهء گناهان ديگر مىشود ؛ به عنوان مثال كم فروشى گناه كليدى نيست ولى دروغ و شراب خوارى سرچشمهء بسيارى از گناهان ديگر است و جنبهء كليدى دارد . مطابق اين حديث امام عليه السلام مىفرمايد : راستگويى كليد پاكى اعمال است . انسان راستگو بايد از بسيارى از كارها بپرهيزد ، چرا كه با صدق نمىسازد ، چون بايد در مقابل كم فروشى ، تقلّب ، رشوهخوارى . . . دروغ بگويد تا آنها را بپوشاند ، پس دروغ سرچشمهء بسيارى از گناهان است . در حديث معروفى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است كه جوانى خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله رسيده و عرض كرد كه آلودهء انواع گناهانم . حضرت به او فرمود : فقط دروغ نگو . دوستانش او را به گناه دعوت كردند او با خود فكر كرد كه اگر مرتكب گناه شود ، بايد به پيامبر صلى الله عليه و آله دروغ بگويد و به همين جهت انجام نداد . پس اوّلين قدم در راه راست صداقت است . دروغ شاخههاى سه گانهاى دارد ، گاهى به خدا دروغ مىگويد و گاهى به مردم و گاهى به خود . دروغ به خدا مثل اينكه در نماز مىگويد « إيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إيَّاكَ نَسْتَعِينُ » در حالىكه بتهاى زيادى مثل بت شهوت ، هواى نفس . . . . را پرستش مىكند ؛ و يا در تشهّد مىگويد « وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ » در حالىكه شريكهاى زيادى براى خدا قرار مىدهد و شيطان ، هواى نفس و مقام . . . را مىپرستد .