الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

102

مشكات هدايت ( فارسى )

شرح حديث : امام عليه السلام در ابتداى اين حديث مىفرمايد : فقها و حكما هرگاه مىخواستند نامه‌اى به هم بنويسند و نصيحتى كنند ، اين سه جمله را مىنوشتند ؛ ممكن است تعبير « فقها » اشاره به تابعين شرع و « حكما » اشاره به تابعين عقل باشد . نصايح سه گانه عبارتنداز : 1 - اگر بر سر دو راهى دنيا و آخرت قرار گرفتيد و ادامهء هر دو ممكن نبود ، آنها كه به راه آخرت بروند ، خدا مشكل دنياى آنها را هم حل مىكند ، « وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَ يَرْزُقْهُ مَنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ؛ و هر كس تقواى الهى پيشه كند ، خداوند راه نجاتى براى او فراهم مىكند * و او را از جايى كه گمان ندارد روزى مىدهد » . « 1 » 2 - در رابطهء انسان با خودش ، در جايى كه ظاهر و باطن در تضاد قرار گيرد كسى كه باطنش را اصلاح كند ، خدا ظاهرش را اصلاح مىكند . 3 - كسى كه در دو راهى رضاى خالق و مخلوق ، رضاى خالق را در نظر بگيرد ، خدا رابطهء او را با بندگان اصلاح مىكند . اينها شاخه‌هاى « توحيد افعالى » است ، يعنى اگر اعتقاد داريم كه دل‌هاى بندگان به دست خداست بايد به سمت رضاى خدا برويم و رفتن به اين سو ، چيزى از ما نمىكاهد . اين كه امام فرمود سه چيز است و چهارمى ندارد دليل آن ، اين است

--> ( 1 ) سورهء طلاق ، آيات 2 و 3 .