كند و دوم اينكه بعد از دادن نعمت‌هاى فراوان ، يك دفعه مجازات مىكند كه اين نوع مجازات خيلى دردناك است كه انسانى را كه غرق در نعمت است يك دفعه غرق در عذاب كنند ، و در اصطلاح قرآن نام اين نعمت را عذاب استدراجى مىگذارند : « وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِأَياتِنَا سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِّنْ حَيْثُ لَايَعْلَمُونَ » ؛ و كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند ، ما آنان را از جايى كه نمىدانند ، به تدريج به سوى عذاب پيش مىبريم » . « 1 » براى كلمهء استدراج دو معنا ذكر شده يكى اينكه چيزى را به تدريج بگيرند چرا كه اصل اين ريشه از « درجه » گرفته شده كه به معناى پلّه است كه هرگاه چيزى را به تدريج و مرحله به مرحله بگيرند يا گرفتار سازند به اين عمل استدراج گفته مىشود . معناى ديگر استدراج « پيچيدن » است ؛ همان گونه كه يك طومار را به هم مىپيچند . « 2 » و هر دو معنى به يك مفهوم كلى كه همان انجام تدريجى باشد برمىگردد . خداوند گناهكاران و افراد سركش را ، فوراً گرفتار مجازات نمىكند ، بلكه درهاى نعمت را به روى آنها مىگشايد كه يا اين نعمت‌ها باعث بيدارى آنها مىشود و يا اينكه به بىخبرى آنها مىافزايد كه در اين صورت مجازاتشان به هنگام رسيدن به آخرين مرحله از نعمت ، دردناك است ، چرا كه در حالى كه غرق در ناز و نعمت هستند خداوند همهء نعمت را از آنها مىگيرد و طومار زندگى آنها را درهم مىپيچد . امام صادق عليه السلام در حديثى مىفرمايند : موقعى كه خداوند خير بنده‌اى را بخواهد به هنگامى كه گناهى انجام مىدهد او را گوشمالى مىدهد تا به ياد توبه بيفتد ، و هنگامى كه شر بنده‌اى را ( بر اثر اعمالش ) بخواهد موقعى كه گناهى

--> ( 1 ) . سورهء اعراف ، آيهء 182 ( 2 ) . مفردات راغب ، ريشهء « استدراج »