18 : چگونه با مردم زندگى كنيم ؟ حضرت على عليه السلام مىفرمايند : « خالِطُوا النَّاسَ مُخالَطَةً إِنْ مُتُّمْ مَعَها بَكَوْا عَلَيْكُمْ ، وَإِنْ عِشْتُمْ حَنُّوا إِلَيْكُمْ ؛ با مردم آنچنان معاشرت كنيد كه اگر مرديد براى شما اشك بريزند ، و اگر زنده مانديد با اشتياق به سوى شما آيند » . « 1 » اساس تعليمات اسلامى بر اجتماع و جمعيّت است ، يعنى اسلام اصل را جامعه مىداند و افراد در دل جامعه پرورش پيدا مىكنند و لذا مىبينيم كه عبادات در اسلام شكل جمعى دارد . اصل در نماز ، جماعت است و نماز فرادى غير رسمى است . تمام اذكار در نماز جنبهء جمعى دارد حتى اذان و اقامه‌اش و سورهء حمد جمعى است . سلام نماز هم بر محور جماعت است . روح حج هم جماعت است . لذا هر چه پيوند جامعه را محكم كند مورد تأييد اسلام است و هر چه آن را سست كند مبغوض است . سخن‌چينى ، غيبت و تهمت ، پيوندها را قطع مىكند ، اصلاح ذات بين ، تعاون و همكارى ، برآوردن حوائج مردم ، محبوب است چون باعث پيوند است . با توجّه به اين بينش برويم سراغ كلام على عليه السلام كه مىفرمايد طورى زندگى

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، حكمت 10