14 : چهار صفت ناپسند حضرت على عليه السلام مىفرمايند : « الْبُخْلُ عارٌ ، وَالجُبْنُ مَنْقَصَةٌ ، وَالْفَقْرُ يُخْرِسُ الْفَطِنَ عَنْ حُجَّتِهِ ، وَالْمُقِلُّ غَريبٌ فى بَلْدَتِهِ ؛ بخل ننگ است ، ترس نقصان است و فقر شخص زيرك را از بيان دليلش گنگ مىسازد ، و شخصى كه فقير است در شهرش نيز غريب و بيگانه است » . « 1 » اين چهار موردى كه در كلام امام بيان شده است با هم ارتباط دارند و همهء آنها مبتنى بر مسائل مادّى است . در اوّلين جمله مىفرمايد : بخل ننگ است . حقيقت ننگ آن چيزى است كه دور از شأن انسان باشد . ننگ نوعى عيب است كه به شرافت انسان لطمه مىزند ، نقصان جسمانى عيب نيست ، بلكه نقصان شخصيّتى و حيثيّتى ، عار است . و بخل چون دون شأن انسان است در نتيجه عيب محسوب مىشود ؛ چرا كه شأن انسان اين است كه با عالم هستى هم‌صدا باشد . تمام عالَم در حال انفاق كردن هستند ، خورشيد دائماً انفاق مىكند و نور مىدهد ؛ زمين دائماً انفاق مىكند و مواد غذايى مىدهد ؛ درياها ، هوا ، جانوران مثل زنبور عسل ، گوسفند و حيوانات ديگر انفاق مىكنند و در اين ميان اگر انسان كه اشرف

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، حكمت 3