11 : عطا به اندازهء كرامت حضرت على عليه السلام مىفرمايند : « مَنْ يُعْطِ بِالْيَدِ الْقَصيرَةِ يُعْطَ بِالْيَدِ الطَّويلَةِ ؛ كسى كه با دست كوتاه ببخشد با دست بلند به او بخشيده مىشود » . « 1 » در بين علما بحثى است كه آيا ثوابى كه خداوند مىدهد به عنوان استحقاق است‌يا تفضّل است يا اثر اعمال انسان است ؟ آنها كه مىگويند تفضّل است تحليل آنها اين است كه تمام هستى ما از آن خداست ، لذا آنچه مىدهد عطا و تفضل است چون مزد و استحقاق ، موقعى است كه ما از خود چيزى داشته باشيم . علاوه بر اينكه آنچه از اعمال انجام مىدهيم مصالح و مفاسدش به خود ما برمىگردد ، لذا استحقاق معنا ندارد بلكه تفضل است . ولى ما نوع ديگرى از استحقاق را قائليم نه به عنوان كارگر و كارفرما بلكه به اين معنا كه وقتى فرمان خدا را اطاعت كرديم يك انسان لايقى مىشويم و وجود لايق مستحق انعام و عطاى الهى است ، از باب اينكه خداوند حكيم است و به انسان لايق مىبخشد و كسى كه گنهكار است لايق جهنم است ، ولى در عين حال

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، حكمت 232