3 : مبغوض‌ترين مردم امام سجاد عليه السلام مىفرمايند : « أَلا وَإنّ أبْغَضَ النّاسِ إلىَ اللَّهِ مَنْ يَقْتَدِي بِسُنَّةِ إمامٍ وَلا يَقْتَدِي بِأَعْمالِه ؛ آگاه باشيد مبغوض‌ترين مردم نزد خدا كسى است كه خود را پيرو امامى بداند اما به اعمال او پايبند نباشد » . « 1 » براى روشن شدن اين حديث دو نكته را بيان مىكنيم : 1 . قول ، فعل و تقرير معصوم عليه السلام حجّت است و سنّت را مجموعه‌اى از اينها مىدانيم ، يعنى وقتى دنبال رهبرى مىرويم فقط به سخنش توجّه نداريم بلكه اعمال و كردار و سكوتش هم براى ما معيار است . 2 . يكى از مسائلى كه اسلام به شدت آن را نهى مىكند ، نفاق و منافق است ؛ چرا كه اينها گفتارشان با اعمالشان يكى نيست . با توجّه به اين دو نكته معناى حديث روشن مىشود كه مبغوض‌ترين مردم نزد خداوند كسانى هستند كه از نظر اعتقاد مكتبى دنبال امامى هستند ، اما از نظر برنامه‌هاى عملى دنبال آن پيشوا نيستند ؛ يعنى پيشوا را در سخنانش پيشوا مىدانند نه در اعمالش . از اين گونه احاديث چنين برمىآيد كه مسائل اعتقادى با

--> ( 1 ) . تحف العقول ، حكمت 17