16 : شكر نعمت قال رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله : « مَنْ تَقَدَّمَتْ الَيْهِ يَدٌ ، كانَ عَليهِ مِنَ الحَقِّ أن يُكافِىءَ ، فانْ لَم يفعَلْ فالثّناءُ ، فإنْ لَمْ يَفْعَلْ فَقَدْ كَفَرَ النِّعْمَةَ » . « 1 » پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « كسى كه نعمت به او برسد ( يد به معناى نعمت است ) اگر مقابله به مثل نكند ( لفظا تشكر نكند ) كفران نعمت كرده است » . به طور اجمال از آيات و روايات چنين به دست مىآيد كه اسلام بر پايه حق‌شناسى است . اگر كسى خدمتى به شما كرد ، آن را از ياد نبريد و اين خدمت را روزى جبران كنيد . گاه انسان نمىتواند جبران كند ، يا به خاطر اينكه توانايى او كم است و يا خدمتى كه به او شده به قدرى زياد است كه قابل جبران نيست ؛ در اين صورت حدّاقل بايد با زبانش تشكّر كند در غير اين صورت كفران نعمت كرده و مستحق زوال نعمت است . كسانى كه به ما خدمت مىكنند بسيارند ، پدر ، مادر ، استاد ، همسايگان ، علما ، شهدا و . . . ، و ما مديون خدمات زيادى هستيم و عوامل زيادى دست به دست هم داده‌اند تا ما بتوانيم از آسايش برخوردار و از علم و دانش بهره‌مند شويم و

--> ( 1 ) تحف العقول ، ص 55 .