2 . امام على عليه السلام مىفرمايد : « الْعَفْوُ تاجُ الْمَكارِمِ ؛ عفو و گذشت تاج فضايل اخلاقى است » . « 1 » مىدانيم تاج هم نشانهء عظمت و قدرت است و هم زينت ، كه بر بالاترين عضو بدن يعنى سر گذاشته مىشود ، اين تعبير نشان مىدهد كه عفو و گذشت در ميان همهء فضايل اخلاقى موقعيّت خاصّى دارد . 3 . باز هم امام على عليه السلام مىفرمايد : « شَرُّ النّاسِ مَنْ لايَعْفُو عَنِ الزَّلَّةِ وَلا يَسْتُرُ الْعَوْرَةَ ؛ بدترين مردم كسى است كه از لغزشها نمىگذرد و عفو نمىكند ، و عيوب مردم را نمىپوشاند » . « 2 » 4 . عفو مايهء عزّت است . رسول اكرم صلى الله عليه و آله مىفرمايد : « عَليكُمْ بِالْعَفْوِ فَانَّ الْعَفْوَ لايَزيدُ الْعَبْدَ الّا عِزّاً فَتَعا فَوْا يُعِزُّكُمُ اللَّهُ ؛ عفو و بخشش را شيوهء خود قرار دهيد ، زيرا گذشت جز به عزت انسان نمىافزايد ، پس نسبت به يكديگر گذشت داشته باشيد تا خدا شما را عزيز كند » . « 3 » 5 . امام صادق عليه السلام مىفرمايد : « مُرُوَّتُنا أهْلَ البيتِ الْعَفْوُ عَمَّنْ ظَلَمَنا و اعْطاءُ مَنْ حَرَمَنا ؛ روش مردمى ما خاندان عبارت است از : عفو و گذشت نسبت به كسانى كه بر ما ستم كرده‌اند و بخشش به كسانى كه از ما دريغ داشته‌اند » . « 4 » انواع عفو : فضيلت عفو و گذشت به عنوان يك اصل از نظر شرع ، عقل ، كتاب و سنّت جاى ترديد نيست ؛ امّا اين بدين معنا نيست كه استثنايى نداشته باشد ، بلكه مواردى پيش

--> ( 1 ) شرح غررالحكم ، ج 1 ، ص 140 ، ح 520 . ( 2 ) شرح غررالحكم ، ج 4 ، ص 175 ، ح 5735 . ( 3 ) الحقائق فى محاسن الاخلاق ، ص 75 ؛ و اصول كافى ، ج 2 ، ص 108 ، ح 5 . ( 4 ) وسائل الشيعه ، ج 8 ، ص 523 ؛ تحف العقول ، حكمت 26 ؛ بحارالانوار ، ج 71 ، ص 401 .