( وقتى تقبيل به شهوت كرد كار تمام شد ) ثم قال ابتداءً منه : ان جرّدها ( عريان كرده ) و نظر اليها بشهوة حرمت على أبيه و ابنه ( پدر و پسر ناظر ) « 1 » سند و دلالت روايت كامل است . * . . . عن زرارة قال : أبو جعفر فى حديث اذا اتى الجارية ( اتيان به معنى جماع است ) و هى حلال فلا تحلّ تلك الجارية لابنه و لا لابيه . « 2 » روايت در مورد لمس و نظر نيست بلكه بالاتر است و بالاولوية نمىتوان آن را ثابت كرد . * . . . عن عبد اللَّه بن سنان ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام فى الرجل تكون عنده الجارية يجرّدها و ينظر الى جسمها نظر شهوة هل تحلّ لابيه ؟ و ان فعل ابوه هل تحلّ لابنه ؟ قال : اذا نظر اليها نظر شهوة و نظر منها الى ما يحرم على غيره لم تحلّ لابنه و ان فعل ذلك الابن لم تحلّ للاب . « 3 » طايفهء دوّم : ملموسه و منظورهء اب بر ابن حرام است . * . . . عن جميل بن درّاج قال : قلت لأبي عبد اللَّه عليه السلام : الرجل ينظر الى الجارية يريد شراءها أ تحلّ لابنه ؟ فقال : نعم ، الّا أن يكون النظر الى عورتها « 4 » ( آيا قبل از بيع نگاه كرده است ؟ چنين چيزى ممكن نيست و حتماً بعد از آن كه مالك شده رؤيت كرده ) . پس منظورهء اب بر ابن حرام است ، آيا مفهوم دارد ؟ نه ، اثبات شىء نفى ما عدا نمىكند . * . . . عن ربعى بن عبد اللَّه ، عن محمد بن مسلم ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال : اذا جرّد الرّجل الجارية و وضع يده عليها ( لمس كرده ) فلا تحلّ لابنه . « 5 » * . . . عن عبد اللَّه بن سنان ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام فى الرجل تكون عنده الجارية فيكشف ثوبها و يجرّدها لا يزيد على ذلك ( مواقعه‌اى واقع نشده است ) قال : لا تحلّ لابنه اذا رأى فرجها . « 6 » * . . . عن ابى الصباح ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام فى رجل اشترى جارية فيقبّلها قال لا تحلّ لولده ان يطأها « 7 » ( چون ملموسهء اب است ) بعضى از روايات نظر دارد و لمس ندارد و بعضى لمس دارد و نظر ندارد و بعضى نظر به فرج دارد كه بعضى را به بعض ديگر ضميمه كرده و نتيجه گرفته‌اند كه نظر و لمس از روى شهوت موجب حرمت است . طايفهء سوّم : ملموسه و منظورهء ابن بر اب حرام است كه روايات اين طايفه كمتر است . * . . . عن الحسن بن صدقة ، عن ابى الحسن عليه السلام فى حديث قال : اذا اشتريت لابنتك جارية أو لِابنك و كان الابن صغيراً و لم يطئها حلّ لك أن تقبضها فتنكحها « 8 » مورد اين روايت وطى است و به مفهوم دلالت دارد . سند روايت محلّ بحث است به جهت وجود « سهل بن زياد » اگر چه در سند كافى زياد ذكر شده است ولى نمىتوانيم او را بپذيريم و لااقل توقّف مىكنيم . 9 ادامهء مسئلهء 8 . . . . . 3 / 7 / 81 * . . . ما رواه احمد بن محمّد بن عيسى فى نوادره عن ربيع بن عبد اللَّه ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال : اذا جرّد الرجل الجارية و وضع يده عليها فلا تحلّ لابيه . « 9 » « ربيع بن عبد اللَّه » مجهول است و اسم او در كتب رجال نيست ، به طورى كه جامع الروات و معجم رجال آقاى خوئى هم آن را ندارد . در بررسى حدود هشتاد كتاب رجالى اسم « ربيع بن عبد اللَّه » پيدا نشده و در بعضى از مصادر هم « ربعى بن عبد اللَّه » است و حدس من اين است كه در اينجا اشتباهى شده است و راوى « ربعى بن عبد اللَّه » است . او فرد مشهورى است و روايات زيادى هم دارد به قرينهء روايت او از « محمّد بن مسلم » كه بعد از او آمده است ، علاوه بر اين ، مضمون اين روايت از محمّد بن مسلم عين مضمون روايتى است كه در وسائل آمده است : * . . . عن ابن ابى عمير ، عن ربعى بن عبد اللَّه ، عن محمّد بن مسلم ، عن ابى عبد اللَّه عليه السلام قال : اذا جرّد الرجل الجارية و وضع يده عليها فلا تحلّ لابنه « 10 » ( اين روايت به جاى « أبيه » « ابنه » دارد ) . احتمالًا در حديث « نوادر » دو اشتباه وجود دارد : يك اشتباه در سند كه « ربيع » غلط و « ربعى » درست است و اشتباه ديگر در متن كه « أبيه » غلط و « ابنه » درست است كه در اين صورت اين

--> ( 1 ) ح 1 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 2 ) ح 5 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 3 ) ح 6 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 4 ) ح 3 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 5 ) ح 4 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 6 ) ح 7 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 7 ) ح 8 ، باب 3 از ابواب مصاهره . ( 8 ) ح 2 ، باب 5 از ابواب مصاهره . ( 9 ) مستدرك ، ج 14 ، ح 5 ، باب 3 ، از ابواب مصاهره . ( 10 ) ح 4 ، باب 3 ، از ابواب مصاهره .