الأمر الأوّل : دليل استحباب نكاح . الأمر الثّاني : فلسفهء استحباب نكاح و مسائل فردى و اجتماعى آن . الأمر الثّالث : تقسيم نكاح به اقسام خمسه ( واجب ، مكروه ، حرام ، مباح و مستحب ) . الأمر الرّابع : كلمهء « نكاح » به چه معنى است ؟ الأمر الخامس : نكاح از جملهء عبادات است . 2 مقدّمه . . . . . 28 / 6 / 78 الأمر الأوّل : دليل استحباب نكاح معمولًا بزرگان فقهاء به ادلّهء ثلاث ( كتاب اللّه و السنة و الإجماع ) استناد جسته‌اند : الف ) آيه : « وَ أَنْكِحُوا الْأَيامى مِنْكُمْ وَ الصَّالِحِينَ مِنْ عِبادِكُمْ وَ إِمائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَراءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ » . « 1 » اين آيه مشتمل بر تأكيدات مهمّى است : نكتهء اوّل : آيه مىفرمايد مقدّمات نكاح ايامى و عزّاب را فراهم كنيد و چون مخاطب همهء مردم هستند ، نشان مىدهد كه مسأله خيلى مهمّ بوده كه از همه كمك خواسته شده است . پس به قياس اولويت از امر به فراهم كردن مقدّمات به استحباب نكاح پى مىبريم ، چون وقتى فراهم كردن مقدّمات مستحب باشد خود ازدواج به طريق اولى مستحب خواهد بود . اين تعبير يا قليل النّظير است يا عديم النّظير ، چرا كه به جاى امر به اصل مطلب ، به فراهم كردن مقدّمات امر مىكند كه خود تأكيدى براى اين امر است . نكتهء دوّم : اين آيه منحصر به زنان و مردان حرّ نيست ، بلكه مىفرمايد مقدّمات ازدواج عبدها و كنيزهاى خود را هم فراهم كنيد ، پس مسأله بقدرى مهمّ است كه حتّى عباد و اماء را هم كه به حساب نمىآمدند شامل مىشود . نكتهء سوّم : آيه مىفرمايد مانع‌تراشى نكنيد و اگر فقير هستند از فقر نترسيد ، چرا كه خداوند آنها را بىنياز مىكند و مىدانيم كه مهمترين مانع نكاح ، فقر است . نتيجه : آيه تأكيد بر ازدواج را مىرساند و امر هم ظهور در وجوب دارد ولى به جهت وجود قرائنِ ديگر ، نكاح مستحب است . ( آيات ديگرى هم در اين زمينه داريم ) . ب ) روايات : * . . . عن على بن جعفر ، عن أخيه موسى بن جعفر عليه السلام قال : ثلاثة يستظلّون بظلّ عرش اللّه يوم القيامة يوم لا ظلّ إلّا ظلّه ، ( خدا يا عرش خدا ) رجل زوّج أخاه المسلم ( مقدّمات تزويج برادر مسلمانش را فراهم كند ) أو أخدمه ( خدمت كند يا خادمى براى او بگيرد ) أو كتم له سرّاً ( اسرار او را حفظ كند ) . « 2 » در ابواب زير احاديثى وجود دارد كه به دلالت مطابقى يا تضمّنى يا التزامى دلالت بر استحباب نكاح مىكند . 1 - باب 1 ( استحباب نكاح ) 15 حديث . 2 - باب 2 ( كراهت عزوبت ) 9 حديث . 3 - باب 10 ( كراهة ترك التّزويج مخافة العيلة ) ، 4 حديث . 4 - باب 11 ( استحباب التّزويج و لو عند الحاجة و الفقر ) 5 حديث . 5 - باب 12 ( استحباب السعى في التّزويج و الشفاعة فيه 6 حديث . ج ) اجماع : استحباب نكاح از مسلّمات است و شيعه و سنّى به آن تصريح كرده‌اند ( اجماع محصّل ، منقول ) بلكه بعضى استحباب نكاح را ضرورى دين مىدانند . د ) عقل : از دليل عقل در اينجا استفاده نكرده‌اند در حالى كه به دليل عقل هم مىتوان تمسّك كرد ، چون امر نكاح مصالح زيادى دارد و در ترك آن مفاسد زيادى است كه عقل همهء آن را مىفهمد ، به همين جهت به عنوان يكى از مستقلات عقليّه ، عقل به محبوبيّت نكاح حكم مىكند ، و « كلّما حكم به العقل حكم به الشّرع » . الأمر الثّانى : فلسفهء استحباب نكاح و مسائل فردى و اجتماعى آن آن پنج فلسفه براى آن ذكر مىكنيم كه مستفاد از نصوص و آيات و روايات است : فلسفهء اوّل : شكى نيست كه طريق صحيح حفظِ نسل بشر ، نكاح است و حفظ نسل مطلوب شارع و عقلاست ، حتّى نسل حيوانات و گياهان را هم بايد حفظ كرد ، چون حتماً مصالحى

--> ( 1 ) آيهء 32 ، سورهء نور . ( 2 ) ح 3 ، باب 12 از ابواب مقدّمات نكاح .