بود و پيغمبر هم گاهى در ملأ عام وضو مىگرفت و آستين‌ها را بالا مىزدند . در طواف هم كه سرها و پاها باز بوده و دستها ظاهر مىشده است پس به حسب سيره اين شش مورد را مىتوان استثنا كرد . حال اگر بگوئيد مردان غير از وجه و كفّين همهء اينها را بپوشانند خلاف سيره است ، بنابراين با دقّت در سيره مىفهميم وجوب ستر اين موارد منتفى است و مىگوئيم ملازمهء عرفيّه ، دلالت بر جواز نظر بدون شهوت مىكند . ان قلت : اين چه ملازمه‌اى است كه به مردان مىگوييد ستر واجب نيست و به زنان مىگوييد نگاه كردن حرام است و حال آنكه مىتوانستيد به جهت عسر و حرج به مردان بگوئيد كه ستر واجب نيست و به زنها هم به مقتضاى « يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ » بگوئيد كه چشم خود را بپوشند . قلنا : اگر مىگوئيد ملازمهء عقلى نيست اين درست است ولى ما معتقديم كه ملازمهء عرفيّه هست كما اينكه خود آقايان با آيهء « إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها » استدلال كردند بر جواز نظر به وجه و كفّين در حالى كه « إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها » دستور حجاب زن را مىدهد و در مورد نگاه نيست ولى ملازمهء عرفى هست اينجا هم همين است . سؤال : آيا با پيراهن‌هاى آستين كوتاه مردان مىتوانند در كوچه و بازار ظاهر شوند ؟ آيا پيراهنهاى آستين كوتاه در دانشگاه حرام است كه دختران و پسران در آنجا با هم هستند ؟ جواب : دليلى بر حرمت نداريم مگر در جائى كه پيراهن آستين كوتاه منشأ مفاسد خاصى شود كه در آنجا مىگوئيم حرام است . جمع‌بندى : در باب نظر زن به مرد استثنا منحصر به وجه و كفّين نيست بلكه غير وجه و كفّين را هم مىشود استثنا كرد در صورتى كه مفسدهء خاصى نباشد . در مورد سينه زنانى كه با تن برهنه در ملأ عام ظاهر مىشوند و چشم زنان به آنها مىافتد برخى مىگويند كه زنها نبايد نگاه كنند زيرا دليلى بر حجاب مردها ما عدا العورة نداريم . قلنا : در اينجا مسئلهء اعانت بر اثم جارى است و ادلّهء اعانت شامل است و لو عدّه‌اى مىگويند شامل نيست ، حتّى مىگويند كه انگور را براى ساخت شراب بفروشد اشكال ندارد و اعانت نيست ، ولى ما اينها را اعانت مىدانيم و تمام عرفها اين را كمك براى ساخت شراب مىدانند . در اينجا هم نگاه زنان به بدن عريان مردان قطعاً حرام است ( حتّى در لباسهاى ورزش اگر در غير عكس باشد جايز نيست و اگر نگاه به عين باشد حرام است و پخش زنده با پخش غير زنده فرقى نمىكند و از مصاديق تصوير است ) و از مصاديق اعانت است و در غير از موارد خاصّه جايز نيست . « مسئلهء مستحدثه » تصاوير تلوزيونى يكى از مسائل مستحدثه در عصر ما ، تصويرهاى تلويزيونى است ، نگاه كردن زنان به صحنه‌هاى ورزش جوانان از تلويزيون كه لباس كامل ندارند مخصوصاً بعضى از ورزشها مثل كشتى كه قسمت عمدهء بدن برهنه است چه حكمى دارد ؟ همچنين نگاه كردن مردان به فيلمهائى كه زنان سر برهنه در آنها هست چگونه است ؟ آيا بين پخش مستقيم و غير مستقيم فرق است ؟ و آيا فرقى بين تلويزيونهاى مداربسته و غير آن وجود دارد ؟ اين مسأله چون در زمان سابق نبوده ، روايتى هم در اين زمينه نداريم پس بايد با توجّه به اصول كلّيه به آن پاسخ دهيم . يكى از نكاتى كه در مسائل مستحدثه نبايد فراموش كرد اين است كه بايد موضوع مسأله دقيقاً تحليل شود ، در اينجا هم بايد ببينيم كار تلويزيون چيست ؟ در كتابهائى كه در اين باره وجود دارد اجمالًا گفته شده است كه دوربين‌هائى كه عكس‌بردارى مىكنند ، تصاوير را تبديل به امواج كرده و اين امواج روى آنتن مىرود و به تلويزيون منتقل شده و در آنجا تبديل به نقاط سياه و سفيد يا رنگى مىشود و اين نقطه‌ها در كنار هم تصوير كلّى را ايجاد مىكند . مطابق اين بيان هميشه آنچه كه در تلويزيون ديده مىشود عكس است نه واقع خارجى ، حتّى مثل آينه هم نيست كه تصوير در آن نمايان مىشود ، پس نه نگاه مستقيم است و نه نگاه در آينه بلكه يك نوع عكس‌بردارى متحرّك است . در پخش مستقيم هم همين گونه است ، پس صحنهء خارجى را نمىبينيم ، بلكه عكس تبديل شده را مىبينيم و شاهدش اين است كه اين عكسها را تغيير داده و مونتاژ مىكنند بنابراين ماهيت تلويزيون همان ماهيت عكس است . حال كه موضوع ثابت شد بحث در اين است كه آيا نگاه كردن به عكسهاى ثابت و متحرّك جايز است يا نه ؟ آيا « قُلْ لِلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصارِهِمْ » و « قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ » اين موارد را شامل مىشود ؟ ممكن است گفته شود اين ادلّه براى نگاه مستقيم است ،