پاك و شايسته ، بهترين ياور براى انسان صالح است » . « 1 » به گفتهء شاعر : مال را گر بهر دين باشى حمول * نعم مالٌ صالحٌ خواندش رسول آب در كشتى هلاك كشتى است * ور بود در زير كشتى پشتى است تشبيه ثروت و انسان به دريا و كشتى از آن جهت است كه آب دريا اگر در داخل كشتى نفوذ كند ، آن را غرق مىكند ؛ ولى اگر در زير آن قرار داشته باشد ، نه تنها ضررى به آن نمىرساند كه تنها وسيلهء نجات براى رسيدن به ساحل است . مال نيز اگر وسيله‌اى در اختيار انسان باشد باعث نجات است ؛ ولى اگر انسان را در خود محو و مستغرق نمايد ، باعث هلاكت و سقوطش خواهد بود . اين راه حلّ را مىتوان از آيات و روايات متعددى به دست آورد ، ازجمله : الف . در داستان قارون در سورهء قصص مىخوانيم كه آگاهان بنى اسرائيل چهار پيشنهاد به او كردند و گفتند : « وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ وَلَا تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِى الْأَرْضِ إِنَّ اللَّهَ لَايُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ » ؛ و در آنچه خدا به تو داده سراى آخرت را طلب كن و بهره‌ات را از دنيا فراموش مكن و همان‌گونه كه خدا به تو نيكى كرده ، نيكى كن و هرگز در زمين در جستجوى فساد مباش » . « 2 » از اين آيه به خوبى استفاده مىشود كه حتى ثروت افسانه‌اى قارون هم - كه كليدهاى گنج او را جمعى نيرومند به زحمت بر دوش حمل مىكردند - اگر در خدمت مردم و نيازمندان و پيشرفت جامعه قرار گيرد و سبب طغيان و فساد نشود ، داراى ارزش است . ب . يكى از ياران امام صادق عليه السلام خدمت حضرت عرض كرد : ما دنبال دنيا هستيم و به آن علاقه نشان مىدهيم ، مىترسيم كه دنياپرست شده باشيم . امام فرمود : با آن ثروت دنيا مىخواهى چه كنى ؟ پاسخ داد : هزينهء خود و خانواده‌ام را تهيه كنم ، به خويشاوندان كمك نمايم ، در راه خدا انفاق كنم و حج و عمره بجا آورم ، امام فرمود : « ليس هذا طلب الدنيا ، هذا طلب الآخرة ؛ اين دنياطلبى نيست ، بلكه درست در طلب آخرت است » . « 3 » ج . در حديثى ديگر از آن حضرت مىخوانيم : « لا خير في مَن لايُحبُّ جمعَ المالِ من حلال يكُفُّ بِهِ وَجْهَه ويقضي به دَيْنَه ويَصِلُ بِهِ رَحِمَهُ ؛ كسى كه تحصيل مال و ثروت را از طريق مشروع دوست ندارد كه با آن آبروى خويش را حفظ كند ، قرض را ادا نمايد و صله رحم بجا آورد ، در او هيچ خير و فايده‌اى نيست » . « 4 » به بيان ديگر : امكانات مالى از نظر اسلام زمانى پسنديده و مورد ترغيب است كه افزون بر رفع

--> ( 1 ) . مسند احمد ، ج 4 ، ص 197 . حديث فوق در برخى از عبارات بدين صورت نقل شده است : « نعم المال الصالح للمرء الصالح » . ( 2 ) . قصص ، آيهء 77 . ( 3 ) . كافى ، ج 5 ، ص 72 ، ح 10 ؛ وسائل‌الشيعه ، ج 12 ، ص 19 ، باب 7 . ( 4 ) . همان ، ح 5 .