الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

40

دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )

يك فلسفهء تبعى و ضمنى مىباشد و جنبه‌هاى عبادى و تربيتى حج بر هر چيز مقدم است هر چند تقويت بنيهء اقتصاد جهان اسلام ، خود عبادتى بزرگ محسوب مىشود . 5 . امتياز ويژه از آيات قرآن استفاده مىشود همهء مواهب الهى و نعمت‌هاى دنيوى ، مطلوب و پسنديده است و در اصل براى اهل ايمان آفريده شده است : « « قُلْ مَنْ حَرَّمَ زِينَةَ اللَّهِ الَّتِى أَخْرَجَ لِعِبَادِهِ وَالطَّيِّبَاتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِىَ لِلَّذِينَ آمَنُوا فِى الْحَيَاةِ الدُّنْيَا خَالِصَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ » ؛ ( اى پيامبر ) بگو زيورهايى كه خداوند براى بندگانش پديد آورده و ( نيز ) روزىهاى پاكيزه را چه كسى حرام گردانيده ؟ بگو اين ( نعمت‌ها ) در زندگى دنيا براى كسانى است كه ايمان آورده‌اند و روز قيامت ( نيز ) مخصوص آنان مىباشد » . « 1 » از اين آيه استفاده مىشود كه تمامى نعمت‌ها در واقع براى اهل ايمان آفريده شده است . هر چند افراد آلوده و ظالم نيز از آن استفاده مىكنند ولى شايستگى آن را در واقع ندارند و گويا بهره‌بردارى آنها از مواهب مادى دنيا به صورت غاصبانه است . در آيهء ديگر مىخوانيم : « « وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِي الْأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَايِشَ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ » ؛ و ما تسلط و مالكيّت بر زمين را براى شما قرار داديم و انواع وسائل زندگى را براى شما فراهم ساختيم اما كمتر شكرگزارى مىكنيد » . « 2 » 6 . وسيله‌اى براى شمول امدادهاى الهى مال و ثروت گاهى در آيات قرآن به عنوان امداد الهى شمرده شده است : « « وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ » ؛ شما را به وسيلهء دارايىها و فرزندان كمك خواهيم كرد » . « 3 » در آيهء ديگر مىخوانيم : « وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ » . « 4 » از جمله امدادهاى خداوند به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نيز همين بىنيازى مالى بوده است : « « وَوَجَدَكَ عَائِلًا فَأَغْنَى » ؛ و تو را فقير يافت و بىنياز كرد » . « 5 » اين تعبيرات كه در موارد مختلفى از قرآن مجيد به‌كار رفته ، نظر مثبت اسلام را دربارهء امكانات مالى براى زندگى سعادتمندانه به خوبى روشن مىسازد به ويژه آيهء 12 سورهء نوح كه امدادهاى مالى و فرزندان لايق را در كنار نزولات پربركت آسمانى به عنوان پاداش دنيوى مؤمنان و مستغفران ، شمرده : « فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّاراً * يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِّدْرَاراً » « 6 » اين حقيقت را بيشتر روشن مىسازد . جمع‌بندى : تأمل در تعبيراتى چون مال اللَّه ، فضل اللَّه و خير ، در ارتباط با امكانات مالى ، نشانگر مطلوبيت و محبوبيت اين امور در بينش دينى است .

--> ( 1 ) . اعراف ، آيهء 32 . ( 2 ) . اعراف ، آيهء 10 . ( 3 ) . اسراء ، آيهء 6 . ( 4 ) . اسراء ، آيهء 6 . ( 5 ) . ضحى ، آيهء 8 . ( 6 ) . نوح ، آيه 10 و 11 .