توجّه عمدهء خود را روى بنا كردن حصارهاى شهر اورشليم نهاد و پس از يك سال آن را به اتمام رساند و از دوستان امين او « عزرا » بود . نحميا حدود سال 432 قبل از ميلاد به زادگاه خود بابل بازگشت و بعد از چند سال به اورشليم طلبيده شد تا به اصلاح بعضى از مسائل مذهبى كه مورد اختلاف واقع شده بود ، بپردازد . « كتاب نحميا » ( اسم يكى از كتب تاريخى عهد عتيق ) كه تمامى اين مسائل و وقايع را در بر دارد را در سال 400 قبل از ميلاد تصنيف نمود كه به منزلهء تتمّه‌اى براى كتاب عزرا است و بعضى آن را كتاب دوّم عزرا مىدانند . نووِلّى : م پروشيم نِويئيم : كتاب مقدّس يهود سه بخش دارد : 1 . تورات ، 2 . نِويئيم به معناى كتب و صحُف انبياى بنى اسرائيل كه هفده كتاب است و به نبوّت هفده‌گانه معروف است . 3 . كِتوويم به معناى مكتوبات كه دوازده كتاب از آن مربوط به تاريخ و داورى مىباشد و پنج كتاب ديگر سرود و شعر و مناجات و امثالى است كه مربوط به انبياى مختلف است . وَييقرا : م تورات هلاخا : معادل « شريعت » است كه در معنايى عام ، مشتمل بر همهء آموزه‌هاى دستورى دين مىباشد و در معنايى خاص به هر قاعدهء شرعى جديدى كه وضع مىشود ، اطلاق مىشود . هلينيسم : يونانىگرى و طرز تفكّر يونانيان كه از سال 332 قبل از ميلاد به بعد با تسلّط بر يهوديان ، تأثير زيادى بر انديشه‌هاى يهودى گذاشت . يهوديان ، اقوامى را كه مغلوب يونانيان بودند « هلنيز » مىگفتند . ( قاموس كتاب مقدّس ، ص 974 ) . هيكل سليمان : نماد استوارى و بقاى قوم يهود كه توسّط سليمان در شهر اورشليم ساخته شد و معبد بزرگى است كه بسيارى از مناسك و اعمال يهودى مثل قربانى و . . . فقط بايد در آنجا اجرا شود . يك بار به دست بخت‌نصّر و بار دوم به دست « تيتوس » سردار رومى ، ويران شد . هيلل : م سَنْهِدْرين يوسف قارو : م شولحان عاروخ و ريشونيم يوشيا : پانزدهمين پادشاه از پادشاهان نوزده‌گانهء « مملكت يهودا » ( « سرزمين يهوا » كه توضيح آن در عنوان « سرزمين يهودا » گذشت ) مىباشد . او در 8 سالگى بر تخت نشست و مدّت 31 سال پادشاهى كرد ( 639 - 609 قبل ميلاد مسيح ) در تقوا و پرهيزكارى و استقامت مشهور بود . در زمان او سفر تثنيه از تورات اصلى پيدا شد . او كسى است كه ( بر خلاف پدرش « آمون » چهاردهمين پادشاه ) بت‌پرستى را نابود و هيكل ( معبد ) را مرمت كرد و در 39 سالگى وفات نمود ( قاموس كتاب مقدّس واژهء يوشيا ) . * * * منابع و مآخذ 1 . اديان بزرگ جهان ، هاشم رضى ، سازمان انتشارات فروهر ، تهران ، چاپ پنجم ، 1360 .